Horticultural (Gardeners’) club in “Wine Works” nurseries

Horticultural (Gardeners’) club in Wine Works nurseries

By Sebastatsi Ecolur TV


The Gardeners’ Club of “Mkhitar Sebastatsi” Educational Complex, accompanied with Artak Rshtuni: the Director of the “Grape and Wine School”  went on an excursion to the vineyards of the “Wine Works” Wine Factory in Getap village of  Yeghegnadzor town.

A meeting would to be held with the leading specialists in the field of horticulture, wine-making and grape genetics. Artak Rshtuni called the specialists “giants” and walking repositories, urging the group members to ask the professors as many questions as possible without taking a step away from them.  The excursion with the horticultural club was not only a research trip for me, but also a day full of discoveries, accompanied with pleasant and interesting people.  The fact that the grape gene is similar to the human gene was one of the most  impressive revelations of the day for me.

We met Vahe  Keushgueryan, Arman Manukyan and Christina Margaryan.  Vahe Keushgueryan is the Founder and Managing Director of “Semina Consulting” and “Wine Works” Wine Factory. The team at Semina offers consulting services, advise on every step of the process from planting vines to the design of the winery itself, helps to develop and promote the wine industry in Armenia. Arman Manukyan was the chief oenologist of “Semina Consulting.” He graduated the Armenian National Agrarian University, the Faculty of Agronomy. Then continued his education in France at Higher School of  Wine in Montpellier. Christina Margaryan is a senior scientist of  Molecular Biology Institute, Plant Genetics and Department of Immunology.

Before arriving in Vayots Dzor, we had the honor of driving with Gagik Melyan, Candidate of Sciences, Deputy Director of the Scientific Center of Viticulture, Wine Technologist and the cooper (barrel maker) Artak Rshtuni. We had interesting and information-rich conversations on our way.

Gagik Melyan said that before the dissolution of Soviet Union, Armenia had a large collection garden. Collection garden means a collection of grapes varieties, not only aborigines  but also brought from abroad. We had about nine hundred varieties of grapes, four hundred of which were local, the rest had been imported from Afghanistan, India, South America and other countries. After the dissolution of Soviet Union everything was privatized, as a result of which we lost our entire gene fund. For a long time Armenia didn’t receive funding for rehabilitation to carry out large-scale acrobatic work. It was necessary to carry out a huge research to find grape varieties from valleys, gardens and inner yards. (Students of “Mkhitar Sebastatsi” Educational Complex  look for vines that have no owner from South-West District and take care of them with the help of their teachers. Then they hang SOS posters on them).

Gagik Melyan told when they had found vines it was necessary to perform to make genetic analysis. The varieties had sent from Armenia to European bases. It had given the chance to restore them.

In 2014 the Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAO) provided funding to Armenia. It was a special program launched to restore the Armenian vine gene except  North-Eastern: Shamshadin, Noyemberyan, Ijevan, because there were phylloxera (Phylloxera is a microscopic louse or aphid, that lives on and eats roots of grapes). It is the most dangerous pest of grapes. In Armenia it damaged the roots not leaves, because European varieties are stable. So, the only way to fight it was to get the vaccine, for example, to take American resistant varieties on the root called a vaccine and vaccinate with the  European variety.

Gagik Melyan mentioned that was the only way to fight against phylloxera. Though in recent years chemicals had been created, which, according to some scientists, had an effect. However, we didin’t have that experience in Armenia. The whole Ararat valley had been free of phylloxera until 2010, but today only Yeghegnadzor and Syunik regions have no phylloxera. Since phylloxera had always been presented in the North-East, no acrobatic work was carried out, and grape seedlings could not be brought from there. In 2016-2017, by the decision of the Government, the Ararat valley also entered the viticulture zone. It was possible to perform acrobatic works in the North-Eastern zone as well. Many grape varieties had been found, which after genetic analysis revealed that they were not in the base. That meant they were new varieties. It was a matter of decades to study the entire gene fund of the Republic.

Now we are finding varieties that are new and will be presented as new varieties in further studies. In the past, we had a rather powerful vaccination complex in the North-East compared to the region. Unfortunately, today we do not have a vaccination complex either in the Ararat valley or in its foothills to carry out vaccination work. The vaccinated seedlings were exported to Georgia and Azerbaijan. It gave three hundred thousand seedlings, which was a large number for the region. Today, when somebody says Azerbaijani Bayan Shira, it is actually Armenian Banants, after the village of Banants in Karabakh, which synonym is “white grapes.” The Azerbaijani Khndoghni, Kanach Gili, Ptgheni, Eisheni are many more endemic varieties of Karabakh. They certainly  are Armenian varieties in the countries of the former Soviet Republic. Gagik Melyan said that he was going to leave for Yalta, where a large collection of four thousand grapes could be found. They would bring our Armenian varieties from Yalta. He added that we  would have a large collection if there wasn’t the privatization and the phylloxera problem. Because of the phylloxera there was a quarantine  and we were not allowed to bring varieties from Europe. It was possible to bring them only from Central Asia, especially from Uzbekistan, which had excellent quality raisins. Later Uzbekistan, Kazakhstan and Turkmenistan have started producing brandy. Now in Turkey and Iran all grape varieties are Armenian, as they were Armenian lands. Artak Rshtuni added that Vahe keushgueryan had got a map of Western Armenia in his factory. You would see the cities from where he had brought endemic grape seedlings on the map.

Artak Rshtuni focused our attention on the fact that the searching for wild grapes had been very interesting. Local hunters, shepherds or the elderly people were asked for hidden grape vines in the fields.

Working in the grape selection department, Gagik Melyan told about some new grape varieties they created. “One of the best-selling varieties on the market is the Shahumyan variety, which is like Itsaptuk. It is white but the colour undergoes sunburn. “Armenia Wine” is also new variety that has been cloned by cross-breeding.”

Then we tried to move from science to the Bible. We were surprised a little that the scientist Gagik Melyan believed in Noah’s Ark. He said the first grape vine planted by Noah, might be Kharji.

Artak Rshtuni told about his favorite profession: Cooperage, which is an ancestral national traditional craft for Armenians. Coopers are well aware of the different types of trees. The profession of cooper is in high demand nowadays because oak barrels are required to make qualified wine and brandy. Artak Rshtuni told that the barrel making begins from wood selection. The cooper has to decide what kind of wood to work with. We learnt that the highest quality and most expensive barrels have been made of Caucasian oak wood, though each tree has its own quality. “If it is a wet wild tree, it is not desirable to make a barrel from it, and when the wood texture is dense, it turns out a good barrel. This type has many advantages, for example, it is very flexible, is being dry quickly, does not crack, does not rot but becomes stronger contacting with water.
The second stage is the stage of making and processing wood in special ways.
In ancient times, wood has been left outside, under the sun, in the open air, for 1.5-3 years. During that time, the tree are drying and the rain is washing away every
harmful substances. Now the material is being dried in special ovens, the operation lasts from 3 to 12 months. In the next step, the cooper makes calculations և drawings to understand what size, type and amount of wood he needs.”
We realized that cooperage is a complex craft, requiring special knowledge, but at the same time it is a very interesting, highly valued and highly paid craft.

After two hours we arrived and started our  research campaign in Getap vine valleys. You can watch our Live Video here!

Film by Nouneh Khachikoghlyan

Translated from Armenian into English

Անհատականացված մասնագիտական զարգացում` տանը

Հեղինակ՝ Բրիջիտ Սթեգման

Աղբյուրը՝ Personalized Professional Development at Home

16-ը հուլիսի, 2020 Edutopia

Ամառն ուսուցիչների հանգստի և վերալիցքավորման, բայց նաև անհատականացված մասնագիտական զարգացման շրջանն է: Գարնանային հեռավար դասավանդման շրջանից հետո առիթ եմ ունեցել տնից մասնակցելու մասնագիտական զարգացման դասընթացին և ինձ դուր է եկել դրա ընձեռած հարմարավետությունը և աշխատանքի կազմակերպման ճկունությունը: Վիրտուալ տարածքում հասանելի են մասնագիտական ուսումնառության բազմաթիվ հնարավորություններ՝ ուսուցողական ռազմավարության վրա հիմնված նյութերից մինչև սոցիալականն ու հուզականը՝ ներառելով և բազմազանություն և հավասարություն:

Անհատականացված մասնագիտական զարգացման առավելություններից մեկն այն է, որ այն հեշտությամբ կարելի է անհատականացնել ՝ ըստ յուրաքանչյուր ուսուցչի նպատակների և կարիքների: Որոշ ուսուցիչների համար ուշադրության կենտրոնում կարող են լինել ուսուցանելու ռազմավարությունները։ Մյուսների համար դա կարող է լինել նոր տեխնոլոգիաները կամ մշակութային առումով համապատասխան դասավանդումը։

Տնային պայմաններում անհատականացված մասնագիտական զարգացման մեկ այլ առավելություն է բյուջեի համար բարենպաստությունը։ Այս ամռանը կան բազմաթիվ անվճար մասնագիտական զարգացման ծրագրեր, որոնք ճկուն են և կարող են կատարելապես հարմարեցվել ուսուցիչների գրաֆիկին։

Մասնագիտական զարգացման ձևաչափերը՝ տանը

Մասնագիտական ուսումնառությունը կարող է շատ ձևեր ունենալ: Վեբինարներն ու փոդքասթները (համացանցում տեղադրված ձայնագրություններ՝ հասանելի ներբեռնման համար) առաջարկում են մեծ ճկունություն: Որոշ վեբինարներ կենդանի հեռարձակմամբ են և հնարավորություն են տալիս ներկայացնողներին առցանց հարցեր տալ, բայց շատ վեբինարներ ձայնագրվում են, ինչը ուսուցիչներին հնարավորություն է տալիս դրանք դիտել իրենց ուզած ժամանակ։

Solution Tree– ն առաջարկում է վեբինարներ՝ ամբողջ ամառվա ընթացքում: Որոշ վեբինարներ կենտրոնանում են տեղեկատվությունը տրամադրող կրթական փորձագետի, իսկ մյուսները՝ գրքերի ուսումնասիրության վրա:

Գոյություն ունեն գրքերի ուսումնասիրություններ այն թեմաների վերաբերյալ, ինչպիսիք են՝ նյարդաբանագիտության առաջխաղացումների կիրառումը, ուսանողների նվաճումները  բարելավելու համար ուսուցողական ռազմավարությունը տարբերակելը, մշակութային գնահատական ստեղծելը, դասավանդման մեջ կարեկցանքի ներառումը և ուսուցիչներին ինքնազարգացման ծրագրի մշակման հարցում օգնելը:

Գրքերի ուսումնասիրություններ

Գրքերի ուսումնասիրությունները թույլ են տալիս համագործակցային հնարավորություններ ստեղծել: Այս ամառ «Քորուին հրատարակչություն»-ը հյուրընկալում է Քեմփ Քորվինին ՝ առցանց գրքերի ակումբ մանկավարժների համար: Գրքերի յուրաքանչյուր ակումբ կհանդիպի չորս անգամ, տարբեր ժամանակներում։ Այնտեղ տարբեր գրքերի ընտրանի կա։ Բացի այդ, Քորվինն ունի ինը տարվա արժեքավոր վեբինարներ, որոնք ընդգրկում են թեմաների լայն տեսականի, որը ներառում է փոքր խմբակային ուսուցում, խորացված հիմունքներով մաթեմատիկայի ուսուցում, տրավմա, փոխակերպվող ուսուցում, աջակցության բազմաշերտ համակարգեր, հավասարություն, վիզուալ ուսուցում և ուսուցիչների աշխատանքի արդյունավետություն:

Փոդքասթներ (վեբինարների ներբեռնվող ձայնագրություններ)

Եթե ձեզ հետաքրքրում են փոդքասթներ, հրատարակիչ Հեյնիմենը մի շարք փոդքասթներ է առաջարկում իրենց կայքում: Ներկայացված փոդքասթի որոշ թեմաներ ներառում են ռասսայական խտրականություն, բարձրաձայն ընթերցողների համար ճիշտ գործիքներ գտնելը, հեռավար մաթեմատիկայի ուսուցում և ինտերակտիվ ընթերցանության հրահանգների ստեղծում:

Սոցիալական մեդիա

Սոցիալական մեդիան նաև ընդգրկում է առցանց ուսուցման բազմազան հնարավորություններ: Այն կարող է ներառել Ֆեյսբուքի ուղիղ եթերների շարք՝ ձեր սիրած կրթական հեղինակներից մեկի հետ, Թվիթերում հարցուպատասխանի շարք՝ առցանց ուսուցում համայնքի հետ կամ Ինստագրամի միջոցով այլ ուսուցիչների հետ գրքի ուսումնասիրություն: Discovery Education-ի ֆեյսբուքյան էջը ուսուցիչների համար բազմաթիվ ռեսուրսներ է առաջարկում հետևյալ թեմաների շուրջ ՝ STEM- ից (science, technology, engineering and mathematics-գիտություն, տեխնոլոգիա, ճարտարագիտություն և մաթեմատիկա) մինչև սոցիալական և հուզական ուսուցում: Նրանք նաև առաջարկում են «Ֆեյսբուքյան ուղիղ եթերով անաչառ զրույցներ», կենդանի հեռարձակմամբ վեբինարների շարք, որը կենտրոնացած է «Հավասարությունը կրթության մեջ» թեմայի վրա: Այս նիստերը կվերսկսվեն օգոստոսին: Այս գարնանից արխիվացված եթերաշրջանները հասանելի են այստեղ՝  archived sessions:

Հարցեր, որոնք պետք է տալ՝ նախքան որոշելը, թե ինչ պետք է անել

Երբ ուզում եք որոշել, թե որ տեսակի անհատական մասնագիտական զարգացմանը կցանկանայիք մասնակցել այս ամռանը, ինքներդ ձեզ հարցադրեք հետևյալը․

  • Որո՞նք են կրթական այն ոլորտները, որտեղ ես ուզում եմ աճել: Ամառվա ընթացքում մասնագիտական զարգացման այս դասընթացները կօգնե՞ն բարելավել իմ պրակտիկան:
  • Ինչպե՞ս է այս մասնագիտական զարգացումը բարելավելու իմ կրթությունը և օգուտ բերելու իմ սովորողներին: Արդյո՞ք իմ սովորած ռազմավարությունները հեշտությամբ կիրականացնեմ: Ինչպե՞ս կարող եմ ստանալ աջակցություն, երբ այն ինձ անհրաժեշտ է:
  • Ինչպիսի՞ն կլինի իմ դասարանը, երբ ես իրականացնեմ իմ սովորած ռազմավարությունները: Արդյո՞ք ուսանողները կներգրավվեն և ուսուցումը կբարելավվի:
  • Ինչպե՞ս իմ նոր հմտություններն ու գիտելիքները կվերածվեն կարողությունների, երբ վերադառնամ դասարան:

Կան բաներ, որոնք կարծում եմ կարևոր է հիշել անհատականացված մասնագիտական զարգացման մասին. նախ`հիշեք, որ ինքնուրույն մասնագիտական զարգացումը շատ օգտակար է անհատ ուսուցիչների համար, բայց դա բավարար չէ դպրոցական լայնամասշտաբ փոփոխությունները կյանքի կոչելու առումով:

Հաջորդը, ամառվա ընթացքում մտածեք գործընկեր գտնելու մասին` գաղափարներ մշակելու և նոր սովորած բաներով նրա հետ կիսվելու, փոխանակվելու համար։ Դա կարող է լինել մեկը, ում հետ ներկայումս աշխատում եք կամ ինչ-որ մեկը, ում հետ հանդիպել եք առցանց ֆորումի միջոցով: Ունենալով ինչ-որ մեկին՝ փոխանակելու գաղափարներ, դուք կկարողանաք մտածել այն մասին, թե աշնանը ինչպես եք իրականացնելու փոփոխությունները ձեր դասարանում:

Վերջապես, փորձեք սահմանափակել ձեր էկրանի արջև լինելու ժամանակը, որպեսզի չափից շատ չընկղմվեք և բաց չթողնեք ձեզ անհրաժեշտ հանգիստը վայելելը։




Անգլերենից հայերեն է թարգմանել Հայկուհի Հովհաննիսյանը


Աղբյուրը՝ Personalized Professional Development at Home

Կոմիտասի «Ձիուկ» երգի անգլերեն լեզվով ուսուցում

Տրո՛փ, տրո՛փ, տրո՛փ,

Վազե՛, ձիո՛ւկ, հո՛պ,

Քարեն վեր, դարեն վեր,

Սիրուն ձիուկ, դեպի լեռ.

Տրո՛փ, տրո՛փ, տրո՛փ,

Հո՛պ, հո՛պ, հո՛պ:

Տրո՛փ, տրո՛փ, տրո՛փ,

Հո՛պ, հո՛պ, հո՛պ:


Թա՛փ, թա՛փ, թա՛փ,

Ա՛փ, ա՛փ, ա՛փ:

Թա՛փ, թա՛փ, թա՛փ,

Ա՛փ, ա՛փ, ա՛փ:

Պռո՛ւ, պռո՛ւ, պռո՛ւ,

Այժմ կեցիր դու,

Ու արի, կեր գարի,

Գիրո՛ւկ ձիուկ քաջարի.

Պռո՛ւ, պռո՛ւ, պռո՛ւ,

Դո՛ւ, դո՛ւ, դո՛ւ:

Պռո՛ւ, պռո՛ւ, պռո՛ւ,

Դո՛ւ, դո՛ւ, դո՛ւ:


Trot, trot, trot!

Run my lovely clot.

Up the mounts, up the rock

Run to uplands lovely clot.


Trot, trot, trot!

Stop, stop, stop!

Trot, trot, trot!

Stop, stop, stop!


Tap, tap, tap!

Up, up, up!

Tap, tap, tap!

Up, up, up!


 “Whoa”, “whoa”, “whoa” 

Wait my darling now.

Come on quickly 

Eat your barley

You my fat clot bravely.

“Whoa”, “whoa”, “whoa”

You, you, you.


Կառավարություն փոխած հեղափոխական դեմքը

Սեբաստացիների Լեյլա տատիկը

 Աղբյուրը՝ Լոս Անջելես Թայմզ

Yerevan Protests

Հայաստանի Թավշյա հեղափոխությունը հասարակ մարդկանց կողմից իրականացված ոչ բռնի շարժում էր, որը տապալեց նախագահ Սերժ Սարգսյանի տասնամյակների իշխանությունը: Շարժումը սկսվեց այն ժամանակ, երբ ընդդիմության առաջնորդ Նիկոլ Փաշինյանը մեկնարկեց քայլարշավ`բողոքելու իշխող կուսակցության փորձերի դեմ, որն ուղղված էր Սարգսյանի կառավարումը կրկին երկարացնելուն: Փաշինյանի քայլարշավը ոգեշնչեց մայրաքաղաքին, և մի շարք քաղաքացիական անհնազանդության գործողություններ իրականացվեցին՝ ներառյալ փողոցային ցույցերը, ճանապարհային արգելափակումները և գործադուլները: Տասնյակ հազարավոր հայեր մասնակցեցին, նրանցից շատերը երիտասարդներ էին՝ հիասթափված կոռուպցիայից, նեպոտիզմից (ծանոթ-բարեկամ) և տնտեսական անհավասարությունից, որոնք ստեղծվել էին ՀՀԿ-ի կողմից: Շարժումը Երևանի կենտրոնը շրջափակման մեջ պահեց օրեր շարունակ՝ այսպես պահանջելով Սարգսյանի հրաժարականը, ով, հրաժարվելով նախագահի պաշտոնից, ընտրվել էր վարչապետ: Ի վերջո, շաբաթներ շարունակ բողոքի ակցիաներից հետո Սարգսյանը հրաժարական տվեց ապրիլի 23-ին: Խորհրդարանը վարչապետի նոր ընտրություններ անցկացրեց: Մեկ ձախողված փորձից հետո ՀՀԿ-ն համաձայնեց մայիսի 8-ին վարչապետ ընտրել Փաշինյանին՝ վերջ դնելով բողոքի ցույցերին, փողոց դուրս եկածների և վերնախավի միջև ստեղծված հակադրություններին։ 《Ամենալավ բանն այն եղավ, որ ժողովուրդը զգաց իր ձայնի ուժը: Այն, որ իրենք իրենցով կարող են փոփոխություններ անել》,- ասաց գրաֆիկայի դիզայներ Էդուարդ Կանկանյանը:

Հեղափոխությունն ուշագրավ էր թե՛ ծավալների, և թե՛ մասշտաբի առումով, քանի որ այն հայերին՝ Հարավային Կովկասի 2.9 միլիոն փոքրաթիվ բնակչությանը, տվեց հույս, որ նրանք կարող են խաղաղ, հանրային ցույցերի միջոցով փոխել ստեղծված տնտեսական և քաղաքական անհավասարությունը: Սկզբում գերակշռում էին երևանցի երիտասարդները, սակայն շարժումը արագ տարածվեց նաև այլ բնակավայրերում, ընդհուպ մինչև թոշակառուներ:

Ահա նրանցից մեկի պատմությունը:

Հեղափոխության վետերանը 78-ամյա Լեյլա Գևորգյանն ամեն օր երեք մղոն քայլում էր Երևանի ծայրամասում գտնվող իր բնակարանից դեպի քաղաքային կենտրոն՝ միանալու հանրահավաքներին: Այնուհետև, ժամեր շարունակ նա շրջում էր այլ ցուցարարների հետ՝ երթևեկությունն արգելափակելով և կաթվածահար անելով մայրաքաղաքը: Երբ արևը մայր էր մտնում, փոքրամարմին, մոխրագույն մազերով տատիկը վերադառնում էր տուն, որտեղ ապրում էր իր որդու և հարսի հետ: Հաջորդ օրը նա կրկին վերադառնում էր և շարունակում նույնը: «Ես երբեք ոչ մի օր բաց չեմ թողել, մինչև որ Փաշինյանը դարձավ վարչապետ: Հիմա էլ, հենց դուք գնաք, կրկին հրապարակ եմ գնալու՝ նշելու մյուսների հետ», – ասում էր Լեյլա տատիկը:

Մայիսի 2-ին տասնյակ հազարավոր մարդկանց հետ Գևորգյանը Հանրապետության հրապարակում 10 ժամ կանգնած հետևեց խորհրդարանի՝ Փաշինյանին ուղղված հարցերին և նրա պատասխաններին: Ջերմաստիճանը մոտ 80 աստիճան էր, իսկ արևը խփում էր ցուցարարների գլխին: Գևորգյանը կանգնած էր բազմության մեջ: Մեկը նրան բեյսբոլի գլխարկ տվեց՝ «Ես Նիկոլ եմ» բառերով: Տեղական լուսանկարիչը լուսանկարներ տեղադրեց սոցիալական կայքերում և Գևորգյանի դեմքը՝ արևից կկոցած աչքերով և սպասումից զսպված շուրթերով, նրա այս կերպարը տարածվեց ամենուր: Հայկական ինտերնետը նրան անվանեց ՀԵՂԱՓՈԽՈՒԹՅԱՆ ՏԱՏԻԿ:

Գևորգյանը նշեց, որ նախորդ ամիսների բողոքի ակցիաները ոչ առաջինն էին, ոչ էլ վերջինը: 2008-ին նա բողոքի է դուրս եկել Սարգսյանի առաջին վիճարկվող նախագահական ընտրությունների դեմ: Նա կանգնել է տանկի դիմաց, բարձրացրել իր բռունցքը և գոչել. «Եթե ուզում եք անցնել, ստիպված եք ինձ վրա քշել»:

Գևորգյանը նշեց, որ ինքը ցանկանում է արդարություն, խաղաղություն, առողջություն և ավելի բարձր թոշակ՝ Հայաստանի համար: Նա ասաց, որ ամսական ստանում է 66 դոլար: «Դա անգամ զուգարանի թուղթ գնելու համար բավարար չէ», – ասել է նա:

«Հայաստանն իրականացրեց անհավանականը՝ առանց բռնության հաղթանակ»

Armenia contemplates the unlikely: a nonviolent revolution on the cusp of victory


Armenian protest leader Nikol Pashinian, center, addresses a crowd gathered in Republic Square in Yerevan, Armenia.

People gather in the Armenian capital's Republic Square to hear protest leader Nikol Pashinian.

Los Angeles Times-ը երեկ գրում էր՝ «Հայաստանն իրականացրեց անհավանականը՝ առանց բռնության հաղթանակ»։

Մի քանի շաբաթ հայերը փորձում էին անհավատալի կերպով տապալել իրենց իշխանությանը՝ զանգվածային բողոքի խաղաղ ակցիաներով: Երկուշաբթի երեկոյան նրանք վերադարձան մայրաքաղաքի կենտրոնական հրապարակ՝ այս անգամ նշելու իրենց առաջիկա հաղթանակը: «Ես այժմ այնքան հպարտ եմ, որ հայ եմ», – ասաց Սաթենիկ Գևորգյանը՝ 28 տարեկան,- «սա այնպիսի փոփոխություն է, որին մենք սպասում էինք մեր ողջ կյանքում»:

Հայաստանի խորհրդարանը, ինչպես ակնկալվում է, երեքշաբթի օրը վարչապետ կնշանակի ընդդիմության առաջնորդ՝ 42-ամյա Նիկոլ Փաշինյանին, ով հարյուր հազարավոր հայերի առաջնորդել է քաղաքացիական անհնազանդության շարժման մեջ: Առանց բռնության ցույցերը սկսվեցին ապրիլին և այդ ժամանակվանից կաթվածահար արեցին մայրաքաղաք Երևանը՝ ճանապարհային արգելափակումների, գործադուլների միջոցով և փողոցներում պարային երեկույթներ կազմակերպելով։ Ցուցարարներն աննախադեպ զանգվածային քանակի հասան՝ համեմատած այդպիսի փոքր և լեռնային հանրապետության, որը գտնվում է Վրաստանի, Թուրքիայի, Իրանի ու Ադրբեջանի արանքում: Նախագահ Սերժ Սարգսյանի տասնամյա իշխանության տակ տնտեսական ճգնաժամից զզված երիտասարդները գերիշխում էին բողոքի շարժման ընթացքում։ Ողջ սերունդը շատ արագ մոբիլիզացվեց հանրապետությունով մեկ։

Հայաստանի շարժումն անսովոր էր նաև իր աշխարհաքաղաքական տարրի բացակայությամբ՝ ի տարբերություն վերջին տարիներին Վրաստանի՝ Վարդերի և Ուկրաինայի՝ Նարնջագույն հեղափոխությունների, որտեղ Ռուսաստանի շահերը հակասում էին Արևմուտքի, հատկապես ԱՄՆ-ի շահերին, որը ձգտում էր երկու նախկին խորհրդային պետություններին ավելի մոտեցնել Եվրամիությանը: Հայաստանի դեպքում այլ էր՝ ընդդիմադիր առաջնորդները բռնեցին հայաստանա-կենտրոնական դիրքորոշում։ Փաշինյանը դեռ վաղուց խոստացել էր, որ ընտրվելու դեպքում չի փոխի Երևանի հարաբերությունները Մոսկվայի կամ Արևմուտքի հետ:

Հայաստանը՝ 1991 թ-ին անկախություն ստացած նախկին խորհրդային հանրապետությունը, սերտորեն կապված է Ռուսաստանի հետ՝ առևտրային, գազի սուբսիդավորմամբ և ռազմական կախվածությամբ: Ռուս զինվորները պահպանում են Հայաստանի սահմանները՝ Թուրքիայից և Իրանից: Ռուսաստանի «Գազպրոմ» էներգետիկ հսկան էժան գազ է մատակարարում Երևանին, և Հայաստանը հանդիսանում է Մոսկվայի գլխավորած Եվրասիական տնտեսական միության անդամ, որը ներառում է նաև Ռուսաստան, Բելառուս և Ղազախստան: Անցյալ տարի Հայաստանը Եվրամիության հետ համաձայնագիր է ստորագրել, որը դադարեցնում է տնտեսական բլոկի մուտքի պահանջները, սակայն ֆինանսական աջակցություն է տրամադրում որոշակի բարեփոխումների ընդունման համար: Համաձայնագիրը ստորագրվել է Մոսկվայի կողմից՝ ինտենսիվ քննության ներքո, որը հաստատվել է միայն այն բանից հետո, երբ Երևանը համաձայնվել է առաջինը մտնել Եվրասիական տնտեսական միության մեջ։

Նախկին լրագրող, խորհրդարանի ընդդիմադիր անդամ Փաշինյանը վեց ամիս առաջ թվում էր, թե անհավանական վարչապետ է: Սակայն վերջին ամսում նա ապացուցեց, որ պոպուլիստական փողոցային շարժումների վարպետ է և «ճիշտ ժամանակին հայտնված ճիշտ մարդ», ինչպես ասաց Երևանի տարածաշրջանային հետազոտությունների կենտրոնի տնօրեն Ռիչարդ Գիրագոսյանը: Փաշինյանը ներգրավել և ոգեշնչել է Հայաստանի հուսահատված, երիտասարդ սերնդին, ովքեր մեծացել են հետխորհրդային հանրապետությունում և որոնց ժողովրդավարության և բարգավաճման ներուժը տապալվել էր քաղաքական էլիտայի ներքո, որն ապահովում էր երկրի հարուստ օլիգարխի դասը: «Փաշինյանը եզակի համադրություն ունի, որը հազվադեպ է Հայաստանում և, ըստ էության, հազվագյուտ հետխորհրդային տարածքում։ Դա խարիզմայի և մարտավարական փորձի համադրությունն է», – ասել է Գիրագոսյանը: Նա նաև հաջողություն մաղթեց. «Հայաստանում տապալման պահը հասավ՝ տնտեսական ճգնաժամի և Հանրապետական կուսակցության քաղաքական խոցելիության համադրության հետ մեկտեղ: Դա կատարյալ փոթորիկ էր»:

Սերժ Սարգսյանը 2008 թվականին ընտրվել է նախագահական ընտրություններում, որի քվեն վիճարկվում էր նրա հակառակորդի կողմից, ում սատարում էր Փաշինյանը։ Քվեի դեմ բողոքող փողոցային բախումների արդյունքում եղել է 10 զոհ: Սարգսյանն ընտրվեց երկրորդ անգամ՝ հինգ տարի ժամկետով: Հինգ տարին լրանալը կանխեց նրա կրկին կառավարումը, սակայն սահմանադրական բարեփոխումները խթանեցին նրան 2018 թվականից սկսվող վարչապետի պաշտոնին: Սարգսյանի Հանրապետական կուսակցությունը, ձգտելով պահպանել երկրի քաղաքական և տնտեսական վերահսկողությունը, 63-ամյա Սարգսյանին առաջադրեց,  ճանապարհ հարթեց նրա համար՝ կառավարելու անորոշ ժամանակով: Որոշումը չընդունվեց Հայաստանում, որտեղ երկրի 2.9 միլիոն բնակչության համար միայն 5 տոկոս տնտեսական աճ էր ապահովվել։ Սարգսյանի և նրա կուսակցության քննադատներն ասում են, որ քրոնիզմն ու կոռուպցիան շարունակում են պահպանել օլիգարխների դասը, որը սերտորեն կապված է իշխող կուսակցության հետ, նրանք հարուստ են, մինչդեռ մնացածը տառապում են: Հայերի շուրջ 30% -ը ապրում է աղքատության մեջ։

Փաշինյանը ապրիլի 1-ին սկսեց Սարգսյանի երկարամյա իշխանության դեմ բողոքի ցույց՝ իր քայլով: Գյումրիից՝ Հայաստանի երկրորդ խոշոր քաղաքից, նա և մի խումբ հետևորդներ ընդդիմադիր «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության անդամների հետ քայլեցին անցան 75 մղոն դեպի Երևան՝ 13 օր անց և խորհրդարանում՝ վարչապետի ընտրությունից երեք օր առաջ։ Երբ նրանք ժամանեցին Երևան, քաղաքը արդեն ցնծում էր: Օպերայի հարևանությամբ գտնվող Ֆրանսիայի հրապարակում հարյուրավոր ցուցարարներ տեղավորվել էին խորհրդարանի շենքից ոչ հեռու: Բողոքի ակցիաները չորս օր փակեցին հիմնական խաչմերուկը՝ շարժման վրա ուշադրությունը հրավիրելու համար: Չնայած ցուցարարների աճին, Հանրապետական կուսակցությունը ապրիլի 17-ին որպես վարչապետ միանշանակ ընտրեց Սերժ Սարգսյանին: Փաշինյանն անմիջապես կոչ արեց իրականացնել քաղաքում զանգվածային բնույթի ոչ բռնի անհնազանդության գործողություններ։ Ցուցարարներն արգելափակեցին մայրաքաղաքի մետրոյի մուտքերը, հրապարակները և կենտրոնական փողոցները: Ցուցարարների խմբերը փողոցներում պարում էին և ճանապարհների խաչմերուկները փակում նստարաններով՝ կաթվածահարելով մայրաքաղաքի կենտրոնը և սկիզբ դնելով հայտնի դարձած Հայաստանի ոչ բռնի Թավշյա հեղափոխությանը։

Ապրիլի 23-ին իրադարձությունների անսպասելի շրջադարձը՝ Սարգսյանի հրաժարականը, ցնցեց բոլորին։ Նա հայտարարեց․ «Փողոցի շարժումն իմ պաշտոնավարման դեմ է։ Ես կատարում եմ ձեր պահանջը։ Փաշինյանը ճիշտ էր։ Ես սխալվեցի»։ Վերջին երեքշաբթին խորհրդարանը կրկին քվեարկեց, սակայն Հանրապետական կուսակցությունը հրաժարվեց ընտրել Փաշինյանին: Հանրապետության հրապարակում շուրջ 250 հազար ցուցարարներ թափվեցին դուրս։ Սա Հայաստանի 27-ամյա խորհրդային անկախության ամենամեծ ցույցն էր: Հաջորդ օրը մայրաքաղաքը նորից կաթվածահար արվեց ցուցարարների կողմից, մինչև որ Հանրապետական կուսակցությունը համաձայնեց այս երեքշաբթի նոր քվեարկությամբ պաշտպանել Փաշինյանի թեկնածությունը: «Այս պահին մենք ժամանակավոր կդադարեցնենք մեր գործողությունները և կհանգստանանք», – ասաց Փաշինյանը: Մեկ շաբաթ է անցել, բայց հայերը դեռ ոգևորված են, ինչպես հեղափոխության առաջին օրը։ Երկուշաբթի երեկոյան Հանրապետության հրապարակում մի քանի հազար մարդ դուրս էր եկել տոնական համերգի և սպասում էր՝ լսելու Փաշինյանին, ով խոսելու էր կարևորագույն նախօրեին:

Օրվա սկզբին ՀՀԿ խոսնակը հայտարարեց, որ խորհրդարանում մեծամասնությունը կսատարի Փաշինյանին։ «Նիկոլ Փաշինյանը ավելի զիլ է, քան Չե Գևարան»,-ասել է 26-ամյա Էրիկ Սարգսյանը, ով իր ծննդյան երեկույթը թողել և իր ընկերների հետ եկել էր հրապարակ՝ տեսնելու ապագա վարչապետին: «Այս մարդը հայոց պատմության մեջ կմտնի»,- նա բղավում էր բարձրախոսից։ Փաշինյանը հայտարարել է՝ եթե ընտրվի, կձևավորի ժամանակավոր կառավարություն, կանդրադառնա Հայաստանի տնտեսական և քաղաքական ճգնաժամին և կոչ կանի աշնանը կայանալիք խորհրդարանական ընտրություններին: Քանի դեռ Հանրապետական կուսակցությունը խորհրդարանում մեծամասնություն է կազմում, նա դժվարություններ կստեղծի նոր կառավարության համար։ «Սա միայն խաղի սկիզբն է», – ասում է Երևանի տնտեսագիտական կենտրոնի և Հանրային քաղաքականության հետազոտությունների ազգային կենտրոնի նախագահ Արտակ Մանուկյանը: «Եթե այդ ամենը սահուն անցնի, ես կարծում եմ, որ Հայաստանի համար հսկայական հնարավորություններ կլինեն»:

Այրես՝ հատուկ թղթակից


Twitter: @sabraayres


Թարգմանությունը՝ Հայկուհի Հովհաննիսյանի






Why Rabbits have got long ears? Ինչու ճագարներն ունեն երկար ականջներ

Թարգմանում են 3-րդ դասարանցիները:

Թե ինչպես մորաքույր ճագարը մի լավ դաս տվեց պարծենկոտ ճագարին, կարդացեք երրորդ դասարանցիների բլոգներում, ովքեր թարգմանել են հեքիաթը:

Դանիել Հարությունյան 1-ից 4 հատվածներ

Սարգիս Մարտիրոսյան  1, 2, 3, 4 հատվածներ

Մաքսիմ Սահրադյան 1, 2, 3, 4 հատվածներ

Կարեն Վարդանյան՝ 1, 2, 3 հատվածներ

Autumn’s Magical Gourds! + Pumpkin Spells

Additional task – Լրացուցիչ առաջադրանք


3 Magical Pumpkin Spells

Image of beautiful pumpkins on the Pumpkin Spells postIn Afro-Caribbean magic is represents wealth, abundance, prosperity and love.  In the Lukumi tradition is sacred to the Orisha Ochun who is herself the embodiment of love, sweetness and all that is good and pleasureful in life.  In Eastern Europe there is a commonly held belief that if pumpkins are kept too long, wandering spirits may take up residence and clause them to move about and even bleed by night.  From Ireland comes the tradition of the jack o’ lantern whose original purpose was to frighten off aggressive, mischievous spirits who roamed the countryside on All Hollow’s Eve.

It is hard to imagine that one particular vegetable could be held in such high regard by seemingly distinct cultures from around the world.  The only conclusion I can draw is that there is something innately magical growing on those vines!  It is my pleasure to now share with you three simple spells involving these magical gourds.

Pumpkin Spells

Sarah’s Pumpkin Seed Prosperity Spell

You will need:
A tall Glass of Water
A Bag of Salted Dried Pumpkin Seeds

My friend Sarah, herself a Wiccan High Priestess, learned this spell as a child from her grandmother who is a powerful kitchen witch in the New England tradition.  I have learned from various sources that this particular spell was in common use as early as the 1920’s and quite possibly before.  This ritual confers a double blessing since it acts as a spiritual cleansing in addition to attracting wealth and prosperity to the individual that performs it.

Sit in a place where you can meditate quickly for a few minutes.  Open your bag of pumpkin seeds and count out 9 seeds.  Eat the first seed.  You may choose to break the seed open with your teeth and eat the soft inner seed, personally I like to eat the salty hard shell as well.  Slowly chew the first seed and wash it down with a drink of cool water.  Repeat the process until you consume all nine seeds. After you swallow the last seed say to yourself aloud or silently may the seeds of this holy gourd cleanse me of all negativity and fill my life with wealth and blessings. You will be surprised at how effective something so simple can be!  I have heard of people winning jackpots at casinos and encounter long lost friends after performing this easy ritual.

Caribbean Pumpkin Spell

You will need:
A small sugar pumpkin or Caribbean yellow pumpkin
Holy Water
5 Shiny Pennies
Paper Bag from the Grocery Store

I have seen versions of this spell done by practitioners of Obeah and Santeria, two beautiful Afro-Caribbean regions.  This spell invokes the aid of Ochun, the Yoruba goddess of love, money and sweetness who is closely associated with Our Lady of Charity, the patroness of Cuba.  This simple ritual can confer wealth, attract good luck and even bring about marriage.   First remove the top from the pumpkin and scoop out the insides as if you were carving a jack-o-lantern.  Next, cut a square of brown paper from the grocery store bag and write you wishes, desires and petitions on it.  Place the paper inside the pumpkin. Next toss in the 5 pennies and drizzle honey inside as well.  Lastly, sprinkle five drops of Holy Water into the pumpkin and replace the top.  Take the pumpkin to a river and toss it in.  Then wait for Ochun to work her sweet magic in your life!

The Jack-O-Lantern Spell

You will need:
One large carving Pumpkin
A candle

Jack-o-lanterns have their origins in ancient Celtic religion.  Originally they were meant to frighten off and confuse all evil spirits that roamed on All Hallows’ Eve.  Originally, the Irish had used turnips, but when they began immigrating to America in the 19th century, they adopted the pumpkin native to the Americas which was much easier to carve.  So this Halloween when you carve your jack-o-lanterns, remember the original meaning of this tradition and as you set your lantern outside whisper the following prayer, may the light of this lantern frighten away all evil spirits who wish to do as harm and light the way for all good spirits and ancestors who wish to visit us this night. And remember always that Halloween, All Saints’ and All Soul’s Day are above all a time to honor and pay respect to the dead who have walked the Earth before us and will one day greet us on the other side.


Տեխնոլոգիայի միջոցով արվեստի վերադարձը

Բյուջեի շարունակական կրճատումների հետ մեկտեղ ավելի մեծ ուշադրություն է դարձվել  մաթեմատիկայի և ընթերցանության ուսուցմանը և ստանդարտացված թեսթավորմանը, որի հետևանքով ԱՄՆ-ի հանրակրթական դպրոցներում արվեստի կրթության ապագան կարող է մռայլ և անհույս է թվալ։  Այնուամենայնիվ, միևնույն ժամանակ տեխնոլոգիաների և ծրագրային աճը կարող է տրամադրել մանկավարժներին արվեստի ուսուցման մեթոդների նոր և էժան տարբերակներ:

Պարզ նկարչական ծրագրերից մինչև բարդ տեսաֆիլմերի ծրագրավորումը և տեխնոլոգիական առաջընթացները կարող են հնարավորություն տալ ապահովելու արվեստի կրթությունը այն արժեքի չնչին մասով, որքան արժեցել է 15 տարի առաջ։

Սահմանափակ ռեսուրսներ ունեցող հանրային դպրոցների համար, որտեղ արվեստի դասերն առաջինն են կրճատվում, այս տեխնոլոգիաները համարվում են  հավասարակշռված կրթություն ապահովող բանալին, որն առավելագույնս նպաստավոր է սովորողների համար։

Արվեստը դասարանում

Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում սովորող ուսանողներն ամբողջական արվեստի կրթություն չեն ստանում: Կրթության վիճակագրության ազգային կենտրոնի հրապարակած 2012 թ. Զեկույցի համաձայն, արվեստի կրթության ծավալը 2009-2010 թվականներին շատ ավելի ցածր է եղել հանրային տարրական դպրոցներում, քան տասնամյակների ընթացքում, մասնավորապես՝ տեսողական արվեստի, պարերի և դրամայի: Կրճատումներ են արձանագրվել նաև միջին և միջնակարգ դպրոցներում:

Մասնագետները շեշտադրում են մաթեմատիկայի, ընթերցանության կրթության և թեստավորման կարևորությունը, և քանի որ շատ համայնքներ ունեն էական բյուջետային ծախսեր, կրճատվել է արվեստի կրթությունը։ 2012 թվականին Կրթության քարտուղար Արն Դունկան պարզաբանեց, որ աղքատության բարձր ցուցանիշ ունեցող դպրոցներում արվեստի  ծրագրերի կրճատումներն ամենատարածվածն են։:

Արվեստի ծրագրերի կորստի միտումը  չի նշանակում, որ  սովորողները կորցնում են միայն նկարելու կամ նվագելու հնարավորություն։ Արվեստի կրթությունը փոխկապակցված է ավելի մեծ կրթական և մասնագիտական հաջողությունների հետ՝ կապված սովորողի հետագա կյանքի հետ: Արվեստի պատմությունից մինչև երաժշտական ընթերցանություն, արվեստի դասընթացները կարող են բարելավել մշակութային ավելի լայն կրթություն, բարձրացնել ակադեմիական փոխըմբռնումն այլ առարկաներում և հանգեցնել կրքի և արտահայտման ուղիների:

Արվեստի կրթությունը կապված է նաև ավելի մեծ ներգրավվածության, ավելի ստեղծականության, ձգտման, սովորելու ավելի շատ հետաքրքրության և անհատի բազմաթիվ այլ հատկությունների հետ: Թեև արվեստի կրթությունը կրճատվում է ամենաբարձր աղքատության դպրոցական շրջաններում, հատկապես այս սովորողներն են, որոնց վրա ծրագրերն առավել մեծ ազդեցություն են ունենում։ Արվեստի հետազոտության ազգային հիմնադրամը ցույց է տալիս, որ գեղարվեստական կրթությունը հատկապես մեծացնում է բարձր վարկանիշ ունեցող դպրոցներում բակալավրի կոչում ստանալու հնարավորությունը ավելի քան 30 տոկոսով:

Կան բազմաթիվ հետազոտություններ, որոնք ապացուցում են գեղարվեստական կրթության կարևորությունը՝ դպրոցում, շատ-շատերի նման այս կարծիքին է ԷնԻԷյ-ի նախագահ Դենիս Վան Ռոկելը, ով հաստատում է, որ արվեստը շատ կարևոր է լիարժեք կրթության համար։

«Մենք պետք է կենտրոնանանք երեխային համակողմանի, լիարժեք կրթություն տալու վրա», – ասաց նա: «Սովորողները պետք է ունենան լայն և հարուստ ուսումնական ծրագիր, որը ներառում է ոչ միայն մաթեմատիկա և ընթերցաություն, այլ դասընթացներ, ակումբներ, որոնք կենտրոնանում են պարային, երաժշտության, արվեստի, թատրոնի  այլ ստեղծագործական առարկաների վրա: Արվեստը կարևոր է: Այն հարստացնում է մեր կյանքը և միշտ առաջարկել է գաղափարներ սովորելու և արտահայտվելու ուղիներ»:

Թեև արվեստի ծրագրերը առաջնային կրճատվող ծրագրերն են, այնուամենայնիվ շատ ծնողներ և համայնքի ղեկավարներ միշտ պայքարել են այն վերադարձնելու ուղղությամբ: Կառավարության դրամաշնորհների որոշ լոբբիստներ ծրագրեր են բացում` նշելով նյարդաբանական զարգացման դրական ազդեցությունները, որոնք տալիս է արվեստի կրթությունը։ Այն օգնում է ինստիտուտի «ինտեգրացված» ուսումնական ծրագրերին, որտեղ արվեստը ներգրավված է գիտության և մաթեմատիկայի դասընթացներում:

Մուտք գործիր տեխնոլոգիայի ոլորտ

Բացի այս նոր ուսումնական ծրագրերի մոտեցումներից և ավանդական ակտիվությունից, տեխնոլոգիան դարձել է որպես զենք դպրոցում արվեստի ուսուցում իրականացնելու համար: Ծրագրերը և նույնիսկ տեսախաղերը թույլ են տալիս դեռահասներին տարիներ շարունակ դպրոցական պատերից դուրս ստեղծագործական ծրագրեր իրականացնել, և այժմ մանկավարժներն օգտագործում են այդ գործիքները, որպեսզի հաղթահարեն արվեստի նկատմամբ սահմանափակումները։
The Remark Learning Network- ը (Մեկնաբանությունների ուսումնական ցանց) ցույց տվեց կրթության համար օգտագործվող նոր տեխնոլոգիաների մեկ օրինակ: Պիտսբուրգի կինոգործիչները օգտվում են նոր տեսագրության սարքավորումներից, որպեսզի իրենց աջակցությամբ և փորձառությամբ օգնեն սովորողներին՝ դառնալ երիտասարդ սերնդի հեղինակներ, այլ ոչ թե նախկին տեսախցիկներից և սարքավորումներից, որոնց ծախսը մեծ էին: Համակարգչային ծրագրերի անվճար կամ էժան տեսաֆիլմերի ծրագրավորումը ուսանողներին հնարավորություն է տալիս ֆիլմեր պատրաստել, անկախ իրենց դպրոցի ունեցած հարմարությունների: Շատ օգնում են նաև բարձր հստակություն ունեցող ձեռքի սարքած տեսախցիկները,  որոնք  բոլորին հասանելի են։









Տնային աշխատանքին կո՞ղմ, թե՞ դեմ լինել Ի՞նչ են ասում փորձագետները

Թարգմանությունը՝ անգլերենից հայերեն


Տնային աշխատանքը դպրոցական կյանքի անբաժան մասն է կազմում։  Այն սահմանում է, թե ով ենք մենք և նախապատրաստում է մեզ մեր ապագա կյանքին։ Այնուամենայնիվ, տասնամյակներ շարունակ փաստարկներ են առաջ եկել՝ արդյո՞ք տնային աշխատանքը լավ է, թե վատ։ Սովորողն ամենային հավանականությամբ կասի, որ տնային աշխատանքը սարսափելի է և չպետք է տրվի իրեն։ Այսպես կասեն երեխաներից շատերը, որոնք հավանաբար այնքան էլ սխալ չեն լինի։ Դա խորտակում է այն ժամանակը, որը կարելի էր անցկացնել ընկերների հետ շփվելով և հաճելի ժամանակ անցկացնելով, քանի որ այդ առավելությունը հասուն տարիքում ունենալու հնարավորություն չենք ունենա։

Մյուս կողմից, մարդիկ, ովքեր աշխատում են, կասեն, որ տնային աշխատանքն օգնել է իրենց՝ հասնել երազած կարիեռային։ Ուստի այն կարևոր է կրթության մեջ և բարելավում է սովորողի գիտելիքները։

Այս թեման դիտարկելու համար կան բազմաթիվ չափորոշիչներ և կարևոր է քննարկել, թե ինչ են կարծում փորձագետները։ Հետագա վերլուծության համար ստորև ներկայացվում է կողմերի և դեմերի ցուցակը։


Տնային աշխատանքը․․․

  1. Զարգացնում է սովորողների ռեժիմը։
  2. Օգնում է սովորողներին պատասխանատվություն ունենալ։
  3. Նպաստում է աշխատանքի հանդեպ ունենալ լավ վերաբերմունք։
  4. Սովորողներին տալիս է իրենց հմտությունները գործնականում կիրառելու հնարավորություն։
  5. Ստիպում է սովորողներին ավելի քիչ ժամանակ ծախսել հեռուստատեսության ու տեսախաղերի վրա։
  6. Սովորողներն ավել շատ սովորում են օրվա մեջ իրենց անցած առարկաներից։
  7. Բարելավում է թեսթի արդյունքները։
  8. Կարող է չափազանց սթրեսային լինել։
  9. Կարող է ազդել սովորողի ընտանեկան և սոցիալական կյանքի վրա։
  10. Դրա պատճառող նրանք կարող են նստել մինչև ուշ գիշեր։
  11. Երբեմն այն նպաստավոր չէ, պարզապես զբաղեցնում է սովորողին։
  12. Սովորողը սպորտով զբաղվելու ժամանակ չի ունենում։
  13. Երբեմն աշխատանքը ոչ թե սովորողն է ավարտում, այլ մեկ ուրիշը։
  14. Այն կարող է հյուծել սովորողին այնքան, որ նա սովորական դասաժամերին ունենա կենտրոնացման խնդիր։


Ահա և մի քանի առանցքային կողմեր և դեմեր՝ կապված տնային առաջադրանքների հետ։ Սրանք փորձագետների կարծիքներն են, որոնք հավասարազոր են։ Սա նշանակում է, որ լուծումը  «միանշանակ բոլորի համար նույնն է»։ Այսինքն՝ ոմանք գտնում են, որ տնային աշխատանքը չափազանց օգտակար է, մինչդեռ մյուսների համար ուժերի վատնում է։

Կարևոր բանալին հետևյալն է՝ երկու կետերի միջև գտնել հավասարակշռություն։

Այսպես՝ սովորողներին անպայման պետք է տրվի որոշակի տնային առաջադրանք, բայց ոչ այնքան, որ նրանք բացարձակապես կտրվեն իրենց սոցիալական ապրելակերպից։ Չենք կարող հերքել, որ տնային առաջադրանքը կարող է զարգացնել սովորողի ակադեմիական հմտությունները, այնուամենայնիվ, ուսումից բացի կյանքում ուրիշ կարևոր բաներ էլ կան։

Եթե որևէ մեկը ի վիճակի է գտնել կատարյալ հավասարակշռության բանալին, ապա նա հաջողակ մարդ դառնալու ճանապարհին է։

Անձրևաբեր և երկարատև անձրևների դեմ ծեսեր

Թարգմանություն՝ հայերենից անգլերեն

Արթուր Շահնազարյանի «Երգ ու հաց» գրքից

 Վահագն աստծո զբոսարանը

 Մի ժամանակ Արցախի Տրտու գետի հովտում, Վաղուհաս գյուղի մերձակա Գայլ լեռան կատարին, Վահի անունով երկու զանգագատուն կար: Երաշտ ժամանակ արցախեցին ջուր էր լցնում մի զանգագատան վրա՝ հուսալով, թե անձրև կգա, իսկ անձրևոտ օրերին կրակ էր վառում մյուս զանգագատան վրա՝ հուսալով, թե ուր որ է կծագի արևը:

Ասում են՝ Գայլ լեռը եղել է հայոց արևի աստված Վահագնի զբոսարանը: Տխրության պահին Վահագնի արցունքը անձրև էր դառնում, իսկ խնդության ժամանակ նրա այտերի հուրհրատումից լուսավորվում էր համայն աշխարհը:

Արցախեցին յուրաքանչյուր նոր բերքից մի բուռ ցորեն էր տանում ու դնում Գայլ լեռան վրա և ասում.

– Սա էլ մեր Վահագն աստծո բաժինը:

Շիրակում, երբ երկրագործը ցանքի համար առաջին օրը իր բոլոր պատրաստությունով դուրս էր գալիս դաշտը խամահանուկ անելու, արտից տուն վերադարձած ժամանակ տանեցիք բոլոր արտ գնացած հողագործների վրա ջուր են ցանում, որ տարին անձրևային լինի: Բացի այդ, սկսած այդ օրից մինչև հունձն ընկնելը, պատահելիս՝ հատիկ են հանում, իսկ «խեծախ»(աղանձ) ամենևին չեն անում, հատիկը անձրևային լինելու նշան է, իսկ խեծախը՝ չորային:


Ծես երաշտի դեմ

 Երաշտ ժամանակ ջուր էին ածում էշի գլխին: Սակայն Զանգեզուրում ամենակտրուկ միջոցը համարում էին գետ կամ առու երեք անգամ վարելը: Վեց կին լծվում էին եզների փոխարեն, մի կին էլ ճիպոտը ձեռքին քշում էր նրանց՝ որպես հոտաղ, մի հասակավոր կին, փափախը տղամարդու պես գլխին դրած, բռնում էր մաճը և, խոփը թարս գցած, երեք անգամ անց էր կացնում գետակի կամ առվի երկարությամբ ակոս ձգելով և ամեն տեսակ բացականչություններով, «եզներին» հայհոյելով և աղմկելով, ներկայացնում էր՝ իբր թե դժվար վար է:

Հայաստանի տարբեր շրջաններում երաշտի ժամանակ փոքրահասակ մանուկները ավելի վրա չուլ ու փալաս փաթաթելով «Պուրպատիկին» (Նուրին) էին շինում ու ձեռներին բռնած խմբովին ման էին գալիս ու երգում անձրևաբեր «Նուրի, Նուրի» երգը:

Տանեցիք ամանով ջուր էին լցնում Նուրինի գլխին և ման ածող երեխաների վրա ու բաժին տալիս նրանց:


Արևմտյան Հայաստանի Խարբերդի նահանգում երաշտի ժամանակ պատրաստում էին Ալլապիտիկ: Ալլապիտիկը փայտյա ձողերով շինված և մարդանման հագուստներ հագցված այն խրտվիլակն է, որ թռչուններին վախեցնելու ու փախցնելու նպատակով դրվում է այգիների և դաշտերի մեջ: Ալլապիտիկը պարեցնելով շրջում էին տնից-տուն, ուտելիք հավաքում ու երգում.


Ալլապիտիկն ի՞նչ կուզե,

– Պըտուկեն պուլղուր կուզե.

– Կըճուճեն խավուրմա կուզե.

– Աղամանեն աղ կուզե.

– Երկնքեն ալ անձրև կուզե.

Տու՛ր, Աստված, տու՜ր,

Մատրաբազին աչքը կուրնա,

Տու՛ր, հա՛, տու՜ր:



Ծես երկարատև անձրևների դեմ

 Երկարատև անձրևներից ցանքսը պաշտպանելու համար քարերի վրա կրակ էին վառում կամ Ճոլի էին շինում:

Մի երկար շերեփին մի այլ ավելի կարճ շերեփ խաչաձև կապած՝ աղջիկները հագցնում էին կնոջ ձևով, Ճոլի տիկնիկ շինում և ոտաբոբիկ շրջեցնում էին այդ Ճոլին պարելով տնետուն ու երգում.

Ճոլի (Արևաբեր)

Ճոլի, ճոլի, ճոլ չկա,

Խավիծ անեմ՝ եղ չկա,

Ճոլին ընկել է ծովը,

Ծովիցը հանող չկա:

Չվան բերեք՝ դուրս հանենք,

Թոկ բերեք՝ կցան անենք,

Ձու բերեք՝ թաթին դնենք,

Եղ բերեք՝ վարսը քսենք:

Խոփը պատումն է ժանգոտել,

Ձևիչը տափումն է ժանգոտել,

Կանաչ դաշտերին ենք կարոտ,

Կարմիր արևին ենք կարոտ:


Դուրս էին կանչում կին-արև, որն ընկել է ծովը – երկինքը ծով էր: Հավաքած ձու և յուղով պատրաստում էին ձվածեղ և ուտում միասին:



From Arthur Shahnazaryan’s book “Song and Bread”

The walkway of God Vahagn

Once there were two Bell Towers called Vahi, on the Mount of  Gayl (in Armenian it means wolf) nearby Vaghuhas Village, in the river valley of the Trtu in Artsakh.

During the drought, the people of Artsakh used to pour water over one of the Bell Towers, hoping it would bring rain, and in the rainy days, they used to make fire on another one, hoping for the sun to shine.

They say that the Mount of Gayl was the walkway of the Armenian God of the Sun Vahagn. At the moments of sadness, Vahagn’s tears turned into raindrops, and at the moments of joy, the whole world was illuminated from his burning cheeks.

The people of Artsakh took a handful of wheat from each new harvest, put it on the Mount of Gayl and said, “It belongs to our God Vahagn”

In Shirak region, when the farmer came back from the field on the first sowing day, his family members sprinkled some water on him in order to have a rainy year.


Ritual against drought

 They sprinkled water on the donkey’s head during the drought. However, the most extreme measure was to plough the river three times. Six wives were yoked instead of the oxen, and a woman drove them with a stick in her hand. They ploughed three times with all sorts of bad exclamations pretending that the plough was very hard.

During the drought, in different regions of Armenia, little children wrapped the broom with various rags making a puppet called “Purpatik” (Nourin) and sang the song “Nouri, Nouri” wishing the rain to come.

The family members of the children pour some water over Nouri’s and children’s heads and gave them something to eat.

In the state of Kharberd, in Western Armenia, people prepared Allapitic (scarecrow) during the drought. Allapitic was made of wooden rods and decorated with human clothes, it was placed in the gardens and fields to frighten away the birds. People gathered food strolling from house to house and dancing with Allapitic around the houses.

  They also sang a song.


-What does Allapitic want?

-Allapitic wants some peeled barley from the jar, ghavurma (beef in butter, served cold) from the pot, some salt from the salt cellar and rain from the sky. God, give us, give…

Ritual against long lasting rainfall

In order to protect the sowing from long-lasting rainfall, they burnt fire on the stones or made Cholli. It was a doll made of long and short ladles which were cross-shaped to each other. The girls dressed the doll like a woman and took her from house to house dancing with the doll and singing a song. In the song Cholli fell into the sea and there was no one to help her. They asked for a rope to pull her out, some butter to make khavits (paste with roasted flower), an egg to put on her hand and some oil to slush her hair. In the song the tools became rusty and people sought for green valleys and the red sun.


They called the Sun Woman to come out of the sea. They considered the sky to be the sea. Then they made some omelet with the gathered eggs and butter.