ՀՀ կառավարությունը հաստատեց Բիոլճակի վերակառուցման սուբվենցիա ծրագիրը

Օրեր առաջ Փարաքար համայնքի ղեկավար Սամվել Վարդանյանից տեղեկացանք, որ Բիոլճակի վերակառուցման սուբվենցիա ծրագիրը հաստատվել է ՀՀ կառավարության կողմից։ Հիշեցնեմ, որ Բիոլճակի վերակառուցումը 2017-ից մինչև 2019 թթ․ կրթահամալիրի համար համարվում էր Էկոտուրի հիմնական ուղղություններից։

Բիոլճակի վերակառուցման գործում կան լուրջ ներդրողներ, որոնց հետ շուտով կկնքվի կառավարման, շահագործման պայմանագիր և նրանք կստանձնեն նաև համայնքի ջրահեռացումը։ Քննարկվում է, որ ներդրողները համայնքում կիրականացնեն աղբահեռացում և կկառուցեն աղբի վերամշակման գործարան։

Ներդրողները ռուսաստանաբնակ հայեր են, ովքեր ժամանել են հայրենիք, որպեսզի Փարաքարում ներդրում և բիզնես ծրագրեր իրականացնեն։ Նրանցից մեկի պապիկը 1905 թ-ին տեղափոխվել է Փարաքար, հայրը սովորել է տեղի դպրոցում։

Քանի որ Բիոլճակի նախագիծը պահանջում է ընդլայնում, որպեսզի սպասարկի ողջ համայնքին, ասել է թե մոտ 10000 բնակչության, ապա համայնքի ղեկավարը նոր նախագծի մրցույթ է հայտարարել։ Շուտով կհայտարարվի նաև շինարարության մրցույթ։ Համայնքի ղեկավարը հայտնում է, որ Բիոլճակի ծախսերի հետ կապված համայնքը իր ֆոնդից նույնպես ներդրումներ է իրականացնելու, ինչպես նաև ունի կոյուղագծերի կառուցման ծախսերի մոտ 70% -ը իր վրա վերցնելու հնարավորություն։ Համայնքն ունի մոտ 4000 մ հողատարածք, որոնց նպատակային օգտագործման նշանակությունը փոխելու համար Սամվել Վարդանյանը դիմել է ՀՀ կառավարությանը։ Ներկայիս հողատերերը, որոնք նպատակային չեն օգտագործել իրենց հողատարածքները, կզրկվեն դրանցից, իսկ նոր հողատերերը, ովքեր դիմել են տնամերձ, գործարան, այգի և այլ նպատակով հող ձեռք բերելու համար, վճարելու են հողի դիմաց, որոնց գումարները համայնքի ղեկավարը ևս ուղղելու է այս ծրագրերի իրականացմանը։

Բիոլճակի վերակառուցումը կտևի մեկ ու կես ամիս։ Զուգահեռ համայնքում կիրականացվեն կոյուղագծերի կառուցում և Շադրլու ջրանցքը վերջնականապես կազատվի կոյուղուց։ Փարաքարի դպրոցականները սկսել են ակտիվ հավաքել պլաստիկի և թղթի թափոնները և հետևել, որ Շադրու ջրանցքը դադարի լինել աղբանոց։

Կոյուղագծերի կառուցումը կտևի 7 ամիս, որից հետո կոյուղագծերը կմիացվեն Բիոլճակ տանող կոյուղատարերին։ Ոռոգման ջրով կապահովվեն Փարաքար համայնքի, ինչպես նաևՄուսալեռան և Էջմիածնի հողերը։

Քանդակագործության, ճարտարապետության և շրջակա միջավայրի ամենամյա միջազգային փառատոնին ընդառաջ՝ Փարաքարի Միջնակարգ դպրոցի սովորողները՝ ուսուցչուհի Մարգարիտա Նավոյանի ղեկավարմամբ, եղան Շադրլու ջրանցքում և սեբաստացիների հետ նախագծեցին, էսքիզներ արեցին, թե ինչպես են պատկերացնում Շադրլու ջրանցքը։ Փառատոնին մասնակցելու միտքը նրանց ոգևորել էր, հատկապես, երբ իմացել էին ՀՀ կառավարության որոշման մասին՝ Բիոլճակի վերակառուցման վերաբերյալ։ Փարաքարի սովորողների նկարները մասնակցեցին հունիսի 21-ին կայացած Փառատոնի ցուցահանդեսին։

 

Այս մասին մանրամասն տեղեկությունները՝ Հոդված՝ Դպիրում

 

 

Շադրլուն կմաքրվի, կունենա կամրջակներ

Այսօր՝ հունիսի 13-ին, բնապահպանական նախագծերով միմյանց հարազատ դարձաց մի խումբ սեբաստացի ճամբարականներ և Փարաքարի Միջնակարգ դպրոցի սովորողներ հանդիպեցին Շադրլու ջրանցքի մոտ՝ Քանդակագործության, ճարտարապետության, շրջակա միջավայրի միջազգային ամենամյա փառատոնի շրջանակում։ Հանդիպումը լավ առիթ էր նաև միմյանց շնորհավորելու՝ Կառավարության կողմից Բիոլճակի վերակառուցման նախագծի ընդունման համար։ Տաթև Աթոյանը երեխաներին ոգևորեց ցուցանակների և կամուրջների էսքիզներ անել և ներկայացնել Փառատոնի ցուցահանդեսին։

Փարաքարի դպրոցականներն իրենց ուսուցչուհու՝ Մարգարիտա Նավոյանի հետ առաջինը իրականացրել էին թափոնների կառավարում նախագիծը՝ ընտանիքներով հավաքած պլաստիկ շշերը բերել և լցրել են իրենց դպրոցի մոտ տեղադրված տեսակավորման տարայի մեջ։ Նրանք պատրաստվում են իրենց դպրոցի նկուղներից մեկը պատրաստել որպես թափոնների պահոց և անձամբ թափոնն ուղարկել վերամշակման գործարան։

Տեսաձայնագրեց Մարգարիտա Նավոյանը

Շադրլու ջրանցք՝ տեսաձայնագրեց Տաթև Աթոյանը

«Գետը բնակավայրում» նախագիծ

Հունիսի 1-13

Գետը բնակավայրում նախագծի

Ուղղությունները

Աշխատանքները

 Ճամփորդության վայրը՝ Հրազդանի կիրճ 

06.06.2019

09:00-13:00

Սկիզբը, ավարտը՝ Հյուսիսային դպրոց

Նպատակը

Մասնակցել Գետը բնակավայրում նախագծին, կատարել տարածքի՝ թաղամասի ուսումնասիրություն, բարձրաձայնել, լուսաբանել առկա խնդիրները, ցուցանակի էսքիզների առաջարկների ստեղծում, աղբի հավաքում-տարածքի մաքրում։

 

Անհրաժեշտ պարագաներ՝  Թվային միջոցներ՝ ֆոտոխցիկ, ուսապարկ, ջուր, օրապահիկ, աղբի տոպրակ, ձեռնոցներ, էսքիզային թղթեր, մատիտներ

Ընթացքը

Դեպի Հրազդանի կիրճ ճամփորդությունը սկսել Սուրբ Սարգիս եկեղեցու մոտից։

 

Առաջին կանգառ

Քարափի, քարի կարևորում, քարափը այլասերող օբյեկտների օտարման առաջարկներ.

Գետին, ջրանցքին ուղղված ցուցանակների առաջարկներ

 

Երկրորդ կանգառ

Ջրանցքի ջրաթափի մոտ փոքրիկ ջրվեժի, տեղանքի լուսանկարում

Կամուրջի վրա գեղանկարչական պլեներ

Կամուրջի վերաիմաստավորման՝ նստարաների առաջարկներ

 

Երրորդ կանգառ

Քայլք ջրանցքի եզրով դեպի հաջորդ կամուրջ

Տեղանքի լուսանկարում, էկոլոգիական աշխատանք, կամուրջին գեղանկարչական պլեներ, տեղանքը որպես տարբեր նախագծային հարթակ ֆիքսելու առաջարկների մշակում

 

Չորրորդ կանգառ

Քայլք երկաթգծով դեպի Մանկական երկաթուղի

Տեղանքի լուսանկարում, էկոլոգիական աշխատանք, գեղանկարչական պլեներ, գետափը որպես լողափ, ընթերցողական գոտի, վրանային, արշավախմբային հարթակ դիտարկելու, վերաիմաստավորելու առաջարկների մշակում

 

Մասնակիցներ

Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի պետական քոլեջի և Հյուսիսային դպրոցի՝ 5-4-րդ դասարանի սովորողներ

Համակարգող՝ ուղեկցող Քնարիկ Ներսիսյան

Համակարգողներ՝ Տաթև Աթոյան, Հայկուհի Հովհաննիսյան

 

Գետը համայնքում. բնագիտական նախագծի խոշորացույցի տակ է Փարաքար համայնքը

https://mskh.am/am/84038

Ցանցային նախաձեռնություն․ Փրկությունը Բիոլճակի վերակառուցման մեջ է

Մայիսի 18-ին Փարաքարի միջնակարգ դպրոցի դասավանդող Մարգարիտա Նավոյանն իր 25 սովորողներով մասնակցեց Մայիսյան 14-րդ հավաքին՝ Բլեյան բաց ցանցի ներկայացման ամփոփմանը։ Ներկա էին նաև Փարաքարի մանկապարտեզի դաստիարակները, համայնքի «Բարեկարգում Տնօրինություն»-ի տնօրեն Վահե Մովսիսյանը և Թաիրովի հիմնական դպրոցի դասավանդողները։ Մարգարիտա Նավոյանը՝ Ինֆորմատիկայի դասավանդող, Փարաքար համայնքի բնակիչ, ակտիվորեն ներգրավվեց «Գետը համայնքում» նախագծում և անմիջապես արձագանքեց Փարաքարում՝ Հրազդան գետի ոռոգման ջրանցքի, կեղտոտ ու խցանված առուների խնդիրներին, որոնց առաջացման պատճառներից մեկն է համայնքում կոյուղու բացակայությունը։ Այս ամենին սեբաստացիների ներգավվածությանը տիկին Նավոյանը տեղեկացել էր Դպիրի հոդվածներից մեկից, ուստի, վստահելով մեզ, տեղեկացրեց և խնդրեց բարձրաձայնել իրենց թաղամասում ժամեր առաջ ծագած խնդրի մասին։ Անմիջապես մեկնեցինք Փարաքարի Միջին դպրոցին կից թաղամաս, որտեղ կոյուղին դուրս էր եկել և լցվել մարդկանց բակերն ու տները։ Բնակիչները վստահեցնում էին, որ նախկինում Բիոլճակի առկայությունը զերծ է պահել նման խնդիրներից։ Վահե Մովսիսյանը ևս հաստատեց այդ փաստը և տեղեկացրեց, որ համայնքի ղեկավարը սուբվենցիա ծրագիր է ներկայացրել ՀՀ Կառավարությանը՝ Բիոլճակը վերականգնելու վերաբերյալ։ Այն, որ ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը համայնքին որպես նվիրատվություն վերադարձրել է Բիոլճակը և պահանջել, որպեսզի համայնքի ղեկավարը Բիոլճակի վերականգնման համար ներկայացնի սուբվենցիա ծրագիր, դա մենք գիտեինք ՀՀ վարչապետի վերջին նամակից։ Այդ մասին մանրամասն՝ «ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի անդրադարձը՝ Բիոլճակին» նյութում։
Մայիսի 21-ին սեբաստացի սովորող-լրագրողների հետ կայցելենք Փարաքարի Միջին դպրոց և կներկայացնենք «Գետը համայնքում» նախագիծը՝ մասնավորապես Շադրլու ջրանցքի և Բիոլճակի խնդիրները։ Երկրորդ նախագիծը, որը ևս ներկայացնելու ենք, «Թափոնների կառավարում» նախաիծն է, քանի որ տեսակավորելով աղբը՝ թափոնը, և հանձնելով վերամշակման, նվազեցնում ենք թե՛ աղբի քանակը, թև՛ մաքուր ենք պահում ջրանցքներն ու առուները, որոնք կոյուղուց տասնապատիկ անգամ ավելի մեծ վնասներ են պատճառում բնությանն ու բնակչին։

 

Ապրիլի 27-ի «Կլոր-սեղան»՝ ներկայացում․ «Գետը համայնքում», «Կենցաղային թափոնների կառավարում»

2017 թ-ին «Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիրում մեկնարկվեց «Գետը քաղաքում», այնուհետև լրամշակված «Գետը Համայնքում» նախագիծը՝ ըստ առարկայական բաղադրիչների։ Նախագիծը ներառվեց պատմության, հայրենագիտության, բնագիտության, աշխարհագրության, քիմիայի, ֆիզիկայի և օտար լեզուների առարկայական ծրագրերում։

Նախագիծը ծնվեց Խաչատուր Աբովյանի՝ «Զանգվի հավելված»-ի ուսումնասիրությունից։ Աբովյանի՝ «Զանգի՛, իմ նազելի բնակավայր» արտահայտությունը մտավ կրթահամալիր՝ Աշոտ Բլեյանի Աբովյան հերոսի լույսով և  սեբաստացիներին համակեց սիրով ու հոգատարությամբ՝ Հրազդան մայր գետի նկատմամբ։

Նախագծի շրջանակում, անգլերենի դասի ընթացքում կատարեցինք թարգմանություններ՝ Տեղեկություններ և փաստեր գետերի մասին, այնուհետև՝ Խաչատուր Աբովյանի կյանքի ու գործունեության վերաբերյալ։ Հինգերորդ դասարանցիներն անգլերենի, մայրենիի, բնագիտության և հայրենագիտության դասավանդողների, ինչպես նաև Խաչատուր Աբովյանի անվան թիվ 84 հիմնական դպրոցի հետ ինտեգրված դաս անցկացրին «Խաչատուր Աբովյանի տուն-թանգարան»-ում։ 

Սակայն «Գետը համայնքում» նախագծի նպատակը միայն գետերի մասին տեղեկություններով չէր սահմանափակվում։ Այն ավելի խորն էր․ պահանջում էր Հրազդան գետի քարտեզագրում, գետի խնդիրների ուսումնասիրություն, բնապահպանական-լրագրողական հետազոտություն, խնդիրների  բարձրաձայնում, լուծումների առաջարկում և գործնական քայլեր՝ այդ խնդիրների լուծման ուղղությամբ։ Երբ սկսեցինք ուսումնասիրել 141 կմ երկարությամբ Հրազդան գետը, նրա վտակներն ու նրանից սկիզբ առնող ջրանցքները, քայլեցինք գետի երկայնքով, մոտեցանք նրան, հասկացանք, որ անելիք շատ ունենք․ պարզապես պետք է սկսել քո իսկ բնակավայրից, քեզ ամենամոտը գտնվող հատվածից և մաքրել Հրազդանը՝ ներառելով տարածաշրջանի, բնակավայրի դպրոցներին, բնակիչներին և մանկավարժի առաքելությամբ ազդել մարդու վրա, փոխել նրան։

Դիտելով Արփինե Թամրազյանի «Բնությունը պահպանելն ու պաշտպանելը սեբաստացիները սովորում են Ա-ից ու Բ-ից էլ առաջ» տեսանյութը, հասկանալի է դառնում, թե ինչպես են սեբաստացիներն իրականացնում նախագծային ուսուցումը, ինչ ակնկալիք են ունենում և ինչ արդյունքի են հասնում։

Որպես Փարաքարի բնակիչ՝ սկսեցի ուսումնասիրել Փարաքար-Թաիրով համայնքներով անցնող «Շադրլու» ջրանցքը, որը նույնպես սկիզբ է առնում Հրազդան գետից և կառուցվել է ոռոգման նպատակով։ 1847 թ․ Մեսրոպ Թաղիադյանը, Արարատյան երկրով ուղևորվելիս, մի օր գիշերել է Փարաքարում։ Նա Փարաքար գյուղը համարել է բերդապարիսպ, որը գտնվում է Երևանի ու Էջմիածնի միջնամասում։ Ըստ նրա նկարագրության գյուղն ունի գետակ, որը հանվել է Հրազդանի ստորոտով և դուրս է գալիս երեք բլուրների մոտից՝ ոռոգելով Փարաքարի այգեստաններն պարարտապտուղ և հողերն արգավանդ։

Մեկ այլ աղբյուրում նշված է, որ 1734 թ․ Երևանցի Պուրճ Ալի Բեկ անունով մի տաճիկ Հրազդան գետի ներքևից ծակելով ժայռը, ջուր է դուրս բերում և հասցնում մինչև փոքր ձորակ՝ Կավակերտի հողերը ոռոգելու նպատակով։ Նրա մահից հետո ժառանգները 50 թումանով ջուրը ծախում են Նահապետ կաթողիկոսին։

1924-1925 թթ, երբ Փարաքարում զարկ տվեց ջրաշինարարությունը, ջրանցքը կրկնակի վարարեց։

Սակայն, արդեն երկու տասնամյակ է, ինչ Շադրլու ջրանցքը ծառայում է որպես կոյուղատար, այդ ջրով բերքը ոռոգելն անհնար է, հեկտարներով հողեր մնացել են անմշակ, իսկ բնակիչներն իրենց հերթին ջրանցքի մեջ թափում են  կենցաղային աղբը։

Ջրանցքի ուսումնասիրությունները մեր առջև բացեց մեկ այլ խնդիր, որը զուգահեռ պետք է ստանար իր լուծումը՝ Փարաքարի Բիոլճակի վերակառուցումը։ Շադրլու ջրանցքի ու Բիոլճակի խնդիրները ձևակերպվեցին որպես ուսումնական նախագծեր և ներառվեցին որպես «Էկոտուր 2017-2018» թթ-ի կարևորագույն ուղղություններ։

Բիոլճակը կենցաղային կեղտաջրերը մաքրող կայան է, որը կենսական նշանակություն է ունեցել համայնքի համար։ Այն մաքրել է համայնքի մի որոշ մասի կեղտաջուրը և ծառայել ոռոգման նպատակով։ Նախկին ՀՀ կառավարությունը մոտ երեք տարի առաջ լճակը վերցրել է համայնքից և հանձնել Ջրային Պետական Կոմիտեին, ով իր հերթին այն հանձնել է միակ օպերատոր՝ «Վեոլիա Ջուր» ՓԲԸ-ին։ Ընկերությունը ստանձնել է համայնքի ջրամատակարարումը և չի ստանձնել ջրահեռացումը, ուստի լճակը մատնվել է անտերության և քայքայվել, մինչդեռ համայնքի փողոցներով հոսում է կոյուղին, իսկ գարշահոտը առաջացնում մեղմ ասած անհարմարություն և  հակասանիտարական իրավիճակ։

«Գետը համայնքում» նախագծի շրջանակում ամիսներ շարունակ իրականացվել են էկոակցիաներ․ մաքրվել է ջրանցքի ափամերձը, համայնքի ղեկավարի հետ իրականացվել է ակտիվ և արդյունավետ համագործակցություն։ Համագործակցել ենք  նաև ՋՕ-ի, համայնքի դպրոցների ու բնակիչների հետ։ Թակել բնակիչների դռները, զրուցել, բացատրական աշխատանք տարել, կիսել նրանց մտահոգությունները։ Բազմիցս բերել ենք տրակտոր՝մաքրելու ջրանցքը, ազատելու կուտակված պլաստիկից և աղբից։ Հրավիրել ենք գրեթե բոլոր լրատվամիջոցներին, լուսաբանել մեր բլոգներում, կայքերում, կազմակերպել Կլոր-սեղաններ՝ ՀՀ Կառավարությունում, «Հարթակ Գեղարվետում» ակումբում, բաց-նամակներ ուղարկել ՀՀ վարչապետին, նախարարություններին՝ իրազեկելով Փարաքար համայնքի ջրահեռացման, ջրանցքի աղտոտվածության և Բիոլճակի խնդիրների մասին՝ պահանջելով փոխհատուցել թե՛ Բիոլճակին հասցված վնասը և հետ վերադարձնել այն համայնքին՝ Էկոտուրի շրջանակում, թե՛ ջրանցքի տարածքում տեղադրել տեսախցիկներ, թե՛ մշակել նախագիծ և ներկայացնել ՀՀ կառավարությանը։

Համայնքի ղեկավարը ներկայացնում է Սուբվենցիա ծրագիր՝ Շադրլու ջրանցքից կոյուղին դուրս բերվելու և կեղտաջուրը Բիոլճակ մղելու վերաբերյալ։ Ծրագիրն ընդունվել է, որի համար տրամադրվում է 40 միլիոն դրամ։ Համայնքում իրականացվում են գեոդեզիական չափումներ, կազմակերպվում շինարարական մրցույթ և այլ նախապատրաստական աշխատանքներ։ Բիոլճակը վերադարձնելու մասին մեր դիմումը ևս ընդունվում է՝ այս անգամ ներկայիս կառավարության կողմից։ ՀՀ վարչապետը Բիոլճակը հանձնում է համայնքին՝ որպես նվիրատվություն և համայնքի ղեկավարից պահանջում սուբվենցիա ծրագիր՝ Բիոլճակը վերակառուցելու վերաբերյալ։ Լճակը նախագծող և կառուցող «Ջինջ» ընկերության հետ միասին իրականացվում է ուսումնասիրություն, կազմվում նախահաշիվ, վերակառուցման նախագիծ և ներկայացվում կառավարությանը։ Ծրագիրը կառավարությանը ներկայացնելուց հետո Բիոլճակ այցելում են Տարածքային վարչության նախագահը  և այլ բիզնես ծրագրեր իրականացնող արտասահմանյան կազմակերպություններ։ Վստահ եմ, որ նախագիծը շուտով կֆինանսավորվի և Փարաքար համայնքում զարկ կտրվի կենսական նշանակություն ունեցող երկար սպասված փոփոխությունները։

Հավելված 1-ում ներկայացված են 2017-ից մինչ օրս նախագծի ընթացքում իրականացված աշխատանքները։

Հավելված 1

Հրազդան գետի Շադրլու ջրանցք

Լրագրող-բնապահպանները հետազոտում են ջրանքը-Ջրանցքների վրա կարո՞ղ ենք տեղադրել ցանցեր

Բիոլճակը մեկ տարի առաջ

Բիոլճակը այսօր

Ֆիզիկ-հիդրոլոգի այցը Բիոլճակ

Սովորողների ստեղծած ուսումնական նյութեր, այլոց փորձի ուսումնասիրություն,թարգմանություններ

Հետազոտում են կրտսեր դպրոցի սովորողները

Բնագետ Հրաչիկ Միրզոյանի դիտարկումը Բիոլճակների կարևորության մասին

  1. «Հարթակ Գեղարվեստում» ակումբում «Կլոր սեղան» հանդիպում

2. «Հարթակ Գեղարվեստում» ակումբում Կլոր-սեղան հանդիպում

Կլոր սեղան կառավարությունում

Վերջին նամակը՝ Կարեն Կարապետյանին  ՀՀ վարչապետին ուղղված բաց նամակ՝ մարտի 8-ին

Նամակի պատասխանը՝ 719 

Ա Սուբվենցիա-Ծրագիր, որի համաձայն համայնքին  հատկացվեց 40 միլիոն դրամ՝ կոյուղագծեր կառուցելու և կոյուղին ջրանցքից դուրս գալու ուղղությամբ

Գումարը դեռ չէր նստել համայնքի հաշվեկշռին, երբ տեղի ունեցավ Թավշյա հեղափոխություն

Նամակ նոր կառավարությանը՝ Նիկոլ Փաշինյանին, սուբվենցիա ծրագրի դիմաց համայնքին հատկացվելիք գումարը փոխանցելու վերաբերյալ։- Հարգելի Պարոն Վարչապետ՝ Նիկոլ Փաշինյան

Բիոլճակի համար գրանդ ստանալու ակնկալիքով

ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի անդրադարձը՝ Բիոլճակին

Համայնքի ղեկավարը և Ջինջը՝ Բիոլճակը նախագծող  ընկերությունը համատեղ կիրականացնեն երկու նախագծերը՝ 1. Նոր կոյուղագծերի կառուցումն ու կեղտաջրերի մղումը Բիոլճակ, որի արդյունքում հայայնքում կիրականացվի ջրահեռացում և Շադրլու ջրանցքը կազատվի երկու տասնամյակ իր միջով անցնող կոյուղուց 2. Բիոլճակի վերակառուցումը, որը կիրականացնի կենսաբանական մաքրում և կապահովի ոռոգման մաքուր ջուր։

 

Աղբի քանակը նվազեցնելու համար շատ կարևոր է իրականացնել «Կենցաղային թափոնների կառավարում» նախագիծը և վերամշակման ուղարկել թափոնները։ Մեկ այլ նախագիծ, որը սեբաստացիներն իրականացնում են և կիսվում իրենց փորձով՝ ներգրավելով նորանոր գործընկերներ։

 

«Биопруд» в гостях у экосолдатов

За круглым столом в медиацентре на днях в рамках проекта «Река в сообществе» («Գետը համայնքում») встречались группа экосолдатов УК Мхитар Себастаци,  руководитель общества «Барекаргум Тноринутюн» («Բարեկարգում տնորինություն») Ваге Мовсисян и один из бывших сотрудников инженерно-консалтинговой компании Jinj, построившей Паракарский Биопруд, активист района Паракар Рафик Хачатрян. Биологическая очистная станция лагунного типа для очистки сточных вод сел…

Ջրանցքների վրա կարո՞ղ ենք տեղադրել ցանցեր

 

Բնապահպան-լրագրողների ջոկատը մայիսի 31-ին մեկնեց ուսումնահետազոտական ճամփորդության։ Ուսումնասիրեց Փարաքարի Շադրլու ջրանցքը, տեղակայված ցանցերը։ Մասնագետի օգնությամբ փորձեց հասկանալ, թե որտեղ կարելի է ավելացնել ցանցեր, որպեսզի աղբը չհոսի ամբողջ ջրանցքով մեկ։ Ճանապարհին հանդիպեց գյուղացիների, որոնք անհույս վիճակում էին, քանի որ չունեին առու։ Եղածն էլ խցանված էր, իսկ կոյուղին լցվում էր նրանց տուն։ Գյուղացիները պահանջում էին գյուղապետից՝ վերականգնել իրենց առուն։ Նրանք բողոքում էին, որ գյուղապետը երբեք ոչինչ չի անում իրենց համար։

 

Բնապահպանական հանրակրթական ստուգատես 2018

Երևանի «Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիրում հունիսի 5-ին՝ շրջակա միջավայրի օրը, ամփոփվում է բնապահպանական նախագծերի ամենամյա «Հանրակրթական Էկոտուր 2018» ստուգատեսը։ 
12։00-13։00՝ «Հանրակրթական էկոտուր» բնապահպանական ուսումնական նախագծերի ամենամյա 8-րդ ստուգատեսի կլոր սեղան։ Ներկայացում՝ Հունիսի 5-ը՝ Շրջակա միջավայրի օր-«Կլոր-սեղան»
13:00-14:30 կրթահամալիրի դպրոցները՝ «Հանրակրթական էկոտուր» բնապահպանական ուսումնական նախագծերի հարթակներ։
  • Շրջայց կրթահամալիրի բանգլադեշում — Հայկուհի Հովհաննիսյան. Հասմիկ Նալբանդյան, Անուշ Ասատրյան, Գոհար Եղոյան, Անահիտ Մելքոնյան

Շրջայցի ընթացքում մասնակիցները կտեսնեն կրթահամալիրի ուսումնական պարտեզները, ամառային լողափները, շուրջտարյա պարտիզապուրակային աշխատանքների արդյունքում ստեղծված միջավայրը

  • Մայր դպրոց-սարալանջ- Հյուսիսային դպրոց
    • Ցուցահանդես լվացք՝ «Մեր ջրանցքները» և «Ծառերը բնության հուշարձաններ»
  • Հյուսիսային դպրոց-Կասկադ-Քոլեջ
    • Բալենիների պուրակ, ջերմոց
  • Մայր դպրոց- Արևմտյան դպրոց- Ագարակ

12.30 Ագարակում

  • Բնապահպանական ստուգատեսի արդյունքներ, բնապահպանական կրթությունը կրթահամալիրում, «2800 խնդրով Երևան», «Թափոնների կառավարում» նախագծերի բացօթյա քննարկում/տևողությունը 45 րոպեից 1 ժամ/-Էմանուել Ագջոյան, Իվետա Ջանազյան

Դպրոց-պարտեզների կանգառներում սուրճի, պաղպաղակի ընդմիջում

Մասնակիցները լինում են մարզական հագուսով

Լուսաբանումը՝

  • դպրոցական ռադիոներ/համակարգումը՝ ռադիոյի խմբագիրների/
  • կինո-ֆոտո ընտրությամբ սովորողներ/համակարգումը՝ Անի Սարգսյանի/

Հյուրեր

«Ջինջ» ինժեներական խորհրդատվական ընկերության տնօրեն՝ Էդուարդ Մեսրոպյան (Բիո լճակ)

Փարաքար համայնքի ղեկավար՝ Սամվել Վարդանյան (Սուբվենցիա)

Փարաքարի «Բարեկարգում տնօրինություն» տնօրեն՝ Վահե Մովսիսյան

«Նեցուկ» հիմնադրամի նախագահ՝ Ռոբերտ Գևորգյան (Ջրանցքներ)

Հրաչիկ Միրզոյան-Բնապահպան

Լևոն Գալստյան-Բնապահպանական Ճակատ

Կարինե Փանոսյան-Բնապահպան

Արմեն Սարգսյան-«Կանաչ Օվ Կէան» բնազարգացման ծրագրի համակարգող

Հայկ Հակոբյան-Ֆիզիկ-հիդրոլոգ

Ազնիվ Գալստյան-Պատմաբան, Օհանավանի դպրոցի ուսուցչուհի

Լուսիկ Համբարձումյան՝ Օհանավանի Ս․ Ավետիսյանի անվան դպրոցի տնօրեն

Նարինե Փիլոյան-Կենսաբան, Այնթապի դպրոցի ուսուցչուհի

Ալվարդ Սահակյան

Զարուհի Հովեյան-Ագրոէկոլոգ

Արուսյակ Այվազյան-Դեղագետ, «Երկրում սպասվող փոփոխությունները սկսենք  Գառնիից» նախաձեռնության ղեկավար

ՆԱԲՈՒ ընկերություն

Բնապահպանության նախարարություն

ԿԳ նախարարություն

Շադրլու ջրանցք, կոյուղաջրեր, բիոլճակ՝ բնապահպանական ստուգատեսի կարևորագույն ուղղություններ

Էկոտուր 2018》 բնապահպանական հանրակրթական ստուգատեսի կարևորագույն ուղղություններից մեկը դարձավ Բիոլճակը՝ որպես կենցաղային կեղտաջրերը մաքրող միջոց, որի ուսումնասիրությունը սկսվեց մեկ տարի առաջ՝ «Գետը համայնքում» նախագծի շրջանակում։ «Գետը համայնքում» նախագիծը 《Էկոտուր 2017》 բնապահպանական հանրակրթական ստուգատեսի կարևորագույն ուղղությունն էր, որի զարգացումը հանգեցրեց բիոլճակների այլոց փորձի ուսումնասիրությանը, Փարաքարի բիոլճակի խնդիրներին ծանոթանալուն, համայնքի կոյուղաջրերի խնդիրների լուծմանը, կոյուղագծերի կառուցմանը և ջրանցքի մաքրմանն ուղղված աշխատանքներին։ Ամեն ինչ սկսվեց Խաչատուր Աբովյանի 《Զանգի》հավելվածի ուսումնասիրությունից, որտեղ Աբովյանն ասում էր, որ Զանգին իր նազելի բնակավայրն է։ Սեբաստացիների համար Զանգին՝ Հրազդան գետը, ևս դարձավ նազելի բնակավայր.141 կմ երկարությամբ Հրազդանը՝ քարտեզագրված, իր բոլոր խնդիրներով հայտնվեց սեբաստացիների հոգատարության և ուշադրության կենտրոնում։

Փարաքարի Թաիրով համայնքով անցնում է Հրազդան գետի Շադրլու ջրանցքը, որը քսանհինգ տարուց ավելի է, ինչ վերածվել է կոյուղատարի ու աղբավայրի, քանի որ նրա մեջ թափվում են հարակից տարածքների ու բազմաբնակարանային 9 շենքերի կոյուղին ու կենցաղային աղբը։ Ջրանցքը վաղուց կորցրել է ոռոգման նշանակությունը։ «Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիրը բազմիցս էկոակցիաներ է իրականացրել՝ մաքրելով ջրանցքի ափամերձը, համագործակցության հրավիրել Փարաքարի և Թաիրովի դպրոցներին, համայնքապետարանին, «Մուսա Լեռ» Ջուր ընկերությանը, մարզպետարանին, բնակիչներին։ Բազմաթիվ լրատվամիջոցների միջոցով լուսաբանել է ջրանցքի խնդիրները, բազմաթիվ ահազանգեր և նամակներ ուղարկել բոլոր նախարարություններին և ՀՀ կառավարությանը, կազմակերպել կլոր սեղաններ, քննարկումներ, որպեսզի լուծում տրվի խնդիրներին։ Համայքնի ղեկավարին մի քանի կլոր սեղան- քննարկումների հրավիրելով խնդրել ենք, հորդորել՝ նախագիծ ներկայացնել ՀՀ կառավարությանը, ըստ որի Շադրլու ջրանցքից պետք է դուրս գա կոյուղին՝ կառուցվելով նոր կոյուղագծեր։ Համայնքի ղեկավարը  «Սուբվենցիա» ծրագիր է ներկայացրել ՀՀ կառավարությանը։ Ըստ ծրագրի՝ նոր կոյուղագծերը պետք է միանան բիոլճակ մղվող ընդհանուր խողովակին, որը ոռոգման նպատակով կֆիլտրի կեղտաջուրը։ «Սուբվենցիա» ծրագիրը հաստատվել է, և ՀՀ կառավարությունը ծրագիրն իրականացնելու նպատակով համայնքին տրամադրել է 40 միլիոն դրամ՝ կեսը ՀՀ կառավարության բյուջեից, մյուս կեսը՝ համայնքի հիմնադրամից։ Այսպիսով, կկառուցվեն նոր կոյուղագծեր, կենցաղային կեղտաջրերը կմղվեն բիոլճակ՝ հնարավորություն տալով համայնքին՝ ազատվել գարշահոտ և հակասանիտարական պայմաններից, ջրանցքը կազատագրվի աղտոտումից, հարյուրավոր հեկտաներով Արարատյան դաշտի հողատարածքները՝ Փարաքար, Մուսալեռ, Էջմիածին, կոռոգվեն մաքրված ջրով։

Թվում է, թե խնդիրը դուրս եկավ փակուղուց, սակայն մի չլուծված խնդիր նորից փակուղի է ստեղծում։ Փարաքարում մի քանի տարի առաջ կառուցվել է բիոլճակ, որը մաքրել է կենցաղային ջուրը և բարձր որակի ոռոգման ջուր մատակարարել հարակից դաշտերին։ 2016 թ․-ից լճակը չի գործում, քանի որ այն ՀՀ կառավարության որոշմամբ համայնքից վերցվել և հանձնվել է Ջրային պետական կոմիտեին, որն էլ իր հերթին՝որպես օպերատորի, հանձնել է համակարգը «Վեոլիա ջուր» ընկերությանը։ Վերջինս ստանձնել է միայն ջրամատակարարումը, իսկ ջրահեռացման համակարգը, այդ թվում նաև բիոլճակը, մատնվել է անտերության։

Մարտի 8-ին՝արդեն որպես բնահպանական ստուգատեսի համակարգող, բաց նամակով դիմել եմ ՀՀ կառավարությանը և պահանջել` օր առաջ բիոլճակը հետ հանձնել համայնքին։ Մարտի 21-ին ստացել եմ պատասխան, որ առաջիկա օրերին ջրահեռացման համակարգը, այդ թվում նաև համայնքի համար կենսական նշանակություն ունեցող բիոլճակը կնստեցվի համայնքի հաշվեկշռին։ Ուրախալի փաստ է, սակայն համայնքը չունի ֆինանսական հնարավորություն՝ այն վերակառուցելու համար։ Բիոլճակը նախագծող «Ջինջ» կազմակերպությունը 2018 թ․ ապրիլին գնահատել է բիոլճակին հասցված վնասները, որը կազմել է 42 միլիոն դրամ։ Այս անգամ բաց նամակով դիմել եմ ՀՀ նոր կառավարություն՝ Նիկոլ Փաշինյանին։ Նամակում նկարագրել եմ մեր քայլերը, ձեռքբերումները, ներկայացրել եմ բիոլճակին հասցված վնասների մասին բոլոր փաստաթղթերը, նախահաշիվը՝ այն վերակառուցելու համար, Ջրպետկոմի պատասխանը համայնքի ղեկավարին այն մասին, որ ինքը չունի համապատասխան միջոցներ բիոլճակը վերականգնելու համար և իմ պահանջը՝ բիոլճակը վերադարձնել համայնքին այն վիճակում, ինչպիսին վերցրել են նրանից։ Ներկայիս կառավարությունից պատասխան նամակ դեռ չեմ ստացել, սակայն հուսով եմ, որ այն չի անտեսվել և ուսումնասիրվել է, որի արդյունքը շուտով տեսանելի կլինի։

Նամակի կրկնօրինակը ուղարկել եմ Բնապահպանության նախարարություն, որից ստացել եմ հետևյալ երկտողը՝ «Ձեր գրությունը չի գրանցվել, քանի որ բարձրացված հարցը դուրս է ՀՀ բնապահպանության նախարարության իրավասություններից: Առաջարկում ենք դիմել Ջրային տնտեսության պետական կոմիտե»: Հարգանքով` ՀՀ բնապահպանության նախարարության աշխատակազմի քարտուղարություն հեռ.011818506

Այս գրությունը ՀՀ վարչապետին ուղղված նամակով հանդերձ ուղարկել եմ Ջրային պետական կոմիտեին, իսկ ԲՆ նախարարությանը պատասխանել՝ «Հարգելի ԲՆ․ քարտուղարություն, տեղեկացնեմ, որ նամակն ուղարկված էր նաև Ձեզ՝ որպես տեղեկություն, քանի որ Բնապահպանության նախարարությունը հանդիսանում է Էկոտուր բնապահպանական հանրակրթական ստուգատեսի աջակիցը, ուստի իրավասու է տեղեկանալ այն ամենի մասին, ինչն իրականացվում է ստուգատեսի շրջանակում։

Հարգանքով՝

Էկոտուր 2018-ի համակրգող, Հայկուհի Հովհաննիսյան

Շադրլու ջրանցքն այսօր էլ աղբանոցի վիճակում է, քանի որ մարդիկ շարունակում են նրա մեջ աղբ թափել: Դեռ չի փոխվել մարդու մտածելակերպը, որը ամենակարևորն է: Մայիսի 31 -ին ճամբարականներով եղանք այն հատվածներում, որտեղ տեղակայված են ջրանցքի ցանցերը: Մենք բացահայտեցինք, որ Երևանյան լճից չի կարող աղբը հասնել Արգավանդ: Աղբը թափվում է Արգավանդում, Թաիրովում և Փարաքարում: Փորձեցինք մասնագետի օգնությամբ ընտրել այն հատվածները, որտեղ կավելացվեն ցանցեր: Սակայն հասկացանք, որ դա անիմաստ գումարներ ծախսելու միջոց է, քանի որ բազմաթիվ աշխատողներ պետք է ընդունել աշխատանքի, որոնք օրը մի քանի անգամ պետք է խցանված ցանցերը մաքրեն: Իսկ ինչու՞ պիտի բնակիչները թափեն իրենց կենցաղային աղբը ջրանցքի մեջ, իսկ պետությունը գումարներ ծախսի նրանց թափածը մաքրելու համար: Անհրաժեշտ է փոխել մարդկանց, որպեսզի չթափեն, չաղտոտեն: Իմ կարծիքով ճիշտ կլինի պետությունը գումարներ ծախսի՝ տնետուն, թաղ առ թաղ 《քարոզիչներ》 ուղարկելով, հեռուստատեսությամբ էկոհաղորդումներ հաճախ ցուցադրելով, օրենքի ուժով թույլ չտալով աղբ թափել ջրանցքի, գետի մեջ․․․

Ի՞նչ փուլում է հիմա գտնվում համայնքի կոյուղագծերի հարցը։

Մեկ ամիս առաջ համայնքի ղեկավարը մրցույթ էր հայտարարել, և այն կազմակերպությունը, որը կհաղթեր տենդերը, կիրականացներ համայնքի կոյուղագծերի կառուցումը: Արդեն հայտնի է հաղթող կազմակերպությունը և հիմա համայնքում գեոդեզիական չափումներ են իրականացվում։ Ըստ նախագծի որոշվել էր, որ բարձրահարկ շենքերի համար պետք է կառուցվեն կոյուղագծեր, սակայն վերջին մեկ ամսվա ընթացքում ինքս ականատես եղա, թե ինչպես է համայնքի ղեկավարը մասնագետների հետ շրջում Փարաքարի սեփական տների միջով, փնտրում խողովակներ, որոնք կոմունիստների ժամանակ անցել են գյուղի միջով: Տեղեկացա, որ նախագիծն ընդլայնվում է՝ ներառելով նաև սեփական տների համար կոյուղագծերի կառուցումը, որի մասին մեկ տարի առաջ խոսելը անհավանական էր թվում, բայց ոչ թե իմ, այլ՝ նույն ղեկավարի համար։ Այս մի տարվա մեջ մեր հետևողականությամբ հասանք նաև նրան, որ Շադրլու ջրանցքի տարածքում տեղադրվեցին տեսախցիկներ։ Բայց շատ կասկածում եմ, որ այդ տեսախցիկներին հետևում են: Եթե մինչև հիմա չի բացահայտվել գոնե մի հոգի աղբ թափող, ուրեմն, այն ձևական բնույթ է կրում, քանի որ աղբը այնուամենայնիվ թափվում է: Կան տեսախցիկները, չկան դրանց հետևողներ, քանի որ ոչ ոք չի ուզում օրենքի ուժով պատասխանատվության ենթարկել աղբ թափոխին։ Բազմիցս բարձրացրել եմ այս հարցը համայնքի ղեկավարին, որ պետք է կիրառի օրենքը, հակառակ դեպքում մենք այս աղբանոցից երբեք չենք ազատվի։ Առաջարկել եմ մտնել թաղ առ թաղ և բացատրական աշխատանք տանել բնակիչների հետ, թեև սեբաստացիներով ամեն էկոակցիայի ժամանակ այն իրականացրել ենք։

Այսպիսով, ներկայացրեցի 《Էկոտուր 2018》 Բնապահպանական հանրակրթական ստուգատեսի շրջանակում իրականացրած «Գետը համայնքում» նախագիծը, ուղղությունները, արդյունքը, իսկ արդեն 《էկոտուր- 2019》- ի համար նպատակը հետևյալն է՝

Բիոլճակը տեսնել վերակառուցված

Շադրլու ջրանցքից դուրս հանել կոյուղին և կեղտաջուրը մղել բիոլճակ

Լուծել ջրանցքի մեջ կենցաղային աղբ թափելու խնդիրը՝ բնակիչներին բերելով գիտակցության, որ սիրեն իրենց բնակավայրով անցնող ջրանցքը։ Հասկանան, որ մաքուր պահելու դեպքում Շադրլու ջրանցքը կարող է ծառայել իրենց համար ոչ միայն ոռոգման նպատակով, այլ նաև գետակ, որտեղ կարող են լողալ՝ ինչպես երեսուն տարի առաջ են լողացել։

Փարաքարի բիոլճակի փորձը փոխանցել Հայաստան, Արցախ, Վրաստան տարածաշրջաններում։

Հավելված 1

Այստեղ կգտնեք մեր էկոակցիաները, մեր հրավիրած լրատվամիջոցների արձագանքը՝ Հրազդան գետի Շադրլու ջրանցք

Բիոլճակը մեկ տարի առաջ

Բիոլճակը այսօր

Ֆիզիկ-հիդրոլոգի այցը Բիոլճակ

Կլոր-սեղաններ, հանդիպումներ, տեսադասեր

Բնագետ Հրաչիկ Միրզոյանի դիտարկումը Բիոլճակների կարևորության մասին

  1. «Հարթակ Գեղարվեստում» ակումբում «Կլոր սեղան» հանդիպում
  2. «Հարթակ Գեղարվեստում» ակումբում Կլոր-սեղան հանդիպում
  3. Կլոր սեղան կառավարությունում

Սովորողների ստեղծած ուսումնական նյութեր, այլոց փորձի ուսումնասիրություն,թարգմանություններ

Վերջին նամակը՝ Կարեն Կարապետյանին  ՀՀ վարչապետին ուղղված բաց նամակ՝ մարտի 8-ին

Նամակի պատասխանը՝ 719 

Նամակ նոր կառավարությանը՝ Հարգելի Պարոն Վարչապետ՝ Նիկոլ Փաշինյան